"Και στο λήσταρχο ψωμί και στ' απόσπασμα χαμπέρι! "

Πέμπτη, 21 Μαΐου 2015

Μαστιλίτσα


Η πύλη του κάστρου κι ένα τμήμα από τα τείχη της Μαστιλίτσας.
Αν ποτέ γίνουν ανασκαφές θα μάθουμε περισσότερα
γι αυτή την παμπάλαια πόλη...
Για την ώρα ας προσπαθήσουμε να ξεδιαλύνουμε
 την ετυμολογική προέλευση του τοπωνυμίου:

Μαστιλίτσα, η. Και Μασκλινίτσα. Λόφος Ν.Α. της καινούριας Σαγιάδας κοντά στον Καλαμά.
 Όλοι οι κάτοικοι της περιοχής ονομάζουν το λόφο Μαστιλίτσα. Ωστόσο σε παλιά έγγραφα[1] και στο στρατιωτικό χάρτη[2] αναφέρεται ως Μασκλινίτσα. Αν η ονομασία αυτή είναι σωστή τότε το τοπωνύμιο προέρχεται από το «...σλαβ. maslina "ελαιόδενδρο, ελιά" πρβ. Σερβοκροατικό τοπωνύμιο maslinica. Για την ελληνική ανάπτυξη του κ πβ. Σλάβος, Σλαβηνία > Σκλάβος, Σκλαβηνία...»[3] Παρότι η Μαστιλίτσα σήμερα είναι ένας βραχώδης λόφος, σώζονται ακόμη αρκετά αγρίλια που μπορεί να είναι τα υπολείμματα ενός εκτεταμένου ελαιώνα, που θα δικαιολογούσε την ονομασία.
Αν όμως η ονομασία Μαστιλίτσα είναι σωστή, τότε το τοπωνύμιο προέρχεται από το   Μoct (μόστ) παλαιοσλαβικά γέφυρα[4], σανιδογέφυρα (σε έλος), γέφυρα.[5] 
Εδώ το –ιτσα ίσως να μην είναι παραγωγική τοπωνομαστική κατάληξη αλλά  улица (ουλίτσα) οδός, γέφυρα-οδός «δρόμος για τη γέφυρα»[6]. Ενδείξεις της ρωμαϊκής περιόδου για την ύπαρξη λιθόστρωτου δρόμου στην περιοχή ενισχύουν την παραπάνω θεωρία για την ύπαρξη δρόμου και γέφυρας επί του Καλαμά δίπλα στο λόφο. [7] Ο Αυστριακός χάρτης (και ο Κοντογόνης) αναφέρουν το λόφο ως Γκολεμίτσα χωρίς να είναι απόλυτα βέβαιο αν είναι το όνομα του λόφου ή το όνομα -αμάρτυρου σε άλλες πηγές- χωριού. Golem στα παλαιοσλαβικά είναι "ο μεγάλος" όνομα που βέβαια δεν ταιριάζει με το χαμηλό λόφο ή με τα ελάχιστα ερείπια οικισμού και λιθόστρωτου δρόμου στα Β.Δ. του λόφου.
Ακόμα μια Γκολεμίτσα, αναφέρουν οι παραπάνω χάρτες στην περιοχή της Παραμυθιάς (κοντά στο Νιοχώρι και τη Σκουπίτσα). Διάβαση Γκολέμι αναφέρει ο Ποταγός,[8] βόρεια του Αργυρόκαστρου.



[1] Έγγραφο της Μονής Γηρομερίου για τα σύνορα των χωραφιών της μονής στην περιοχή της Σαγιάδας.
[2] ΓΥΣ, Σαγιάδα,
[3] Συμεωνίδης, Λεξικό, σ. 885. (Μάσκλινα).
[4] Vasmer, Slaven, σ. 143.
[5] Οικονόμου, Οικωνύμια, σ.203.
[6] Θεωρία Ε. Πριώνη.
[7] Πασιάκος, Τοπωνύμια σ. 5.
[8] Ποταγός, Ήπειρος σ. 196.

Δεν υπάρχουν σχόλια: