"τα]ς κε βολλοίμαν έρατόν τε βάμα καμάρυχμα λάμπρον ίδην προσώπω "

Παρασκευή, 23 Φεβρουαρίου 2018

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ!!!


Μιά ΑΚΟΜΗ μεγάλη παρέμβαση για το περιβάλλον!!!!
Μπορεί να μην ενδιαφέρθηκαν για το Θεογέφυρο, τώρα όμως σκίζονται για την ...μπέλεϋ!!! (από κάπου πρέπει να ξαναπεράσει κι ο αγωγός!)
Φανταστείτε να το έκαναν αυτό λίγα χρόνια πριν! Το Θεογέφυρο θα ήταν στη θέση του!!!

Πάνω από 3.000 διάβασαν το άρθρο για το Θεογέφυρο!

Με τη βοήθεια καλών φίλων που το αναδημοσίευσαν στο Face book, το άρθρο για το χρονικό της πτώσης του Θεογέφυρου, διαβάστηκε σε δυο μέρες από 3.000 άτομα (και βάλε...)
Τώρα πια δεν μπορούν να κουκουλώσουν τίποτα!
Σας ευχαριστώ πολύ!

Τετάρτη, 21 Φεβρουαρίου 2018

Τι έγινε πραγματικά στο Θεογέφυρο;


Τώρα που η βιαστική θεωρία της "ξαφνικής νεροποντής" κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος, ήρθε η ώρα να δούμε τί πραγματικά συνέβη στο Θεογέφυρο:

Το γεφύρι αυτό (κι ολόκληρη η περιοχή του) κηρύχτηκε φυσικό και αρχαιολογικό μνημείο γιατί αποτελούσε ένα σπάνιο φυσικό φαινόμενο και ταυτόχρονα μιά σπουδαία ανθρώπινη παρέμβαση πάνω σε φυσικό σχηματισμό: Σε άγνωστους χρόνους, (δεν θα πρέπει να αποκλείσουμε την βυζαντινή περίοδο) λόγω της σπουδαιότητας του φυσικού αυτού περάσματος, ριψοκίνδυνοι τεχνίτες κατασκεύασαν αλλεπάλληλες καμάρες στήριξης (κατάντη) κι έχτισαν με τοίχο ένα ρήγμα  ανάντη του Θεογέφυρου.
Ο στόχος ήταν να στηρίξουν τον εύθραυστο σχηματισμό και να εξασφαλίσουν άνετη διάβαση από το κατάστρωμα.

Αυτά από τους παλιούς, οι οποίοι ήξεραν ότι το Θεογέφυρο αποτελούσε το μοναδικό πέρασμα του Καλαμά το χειμώνα. Καμιά ανθρώπινη κατασκευή δεν είχε αντέξει στο πέραμα των χιλιετιών πάνω στο ατίθασο ποτάμι. Αρχαίες Γέφυρες (ίσως μιά ελληνιστική στα Γίτανα και μιά ρωμαϊκή στη Μαστιλίτσα) είχαν πάψει από καιρό να υπάρχουν. Το γεφύρι της Μενίνας είναι αμφίβολο αν λειτούργησε ποτέ, η γέφυρα της Οσντίνας καταστράφηκε, του Ράϊκου έπεσε. Το Θεογέφυρο έπρεπε με κάθε θυσία να σταθεί όρθιο.
Ο κανονικός αύλακας, αυτός που οδηγούσε από την πηγή στη δεξιά πάντα όχθη κι έβγαινε μέσω σήραγγας που σκάφτηκε στο βράχο, στον κάμπο του Λίθινου, δεν ενοχλούσε πολύ.

Ούτε το μονοπάτι που ένωνε την δεξιά με την αριστερή όχθη.

Μέχρι που έφτασε η εποχή μας: Από το τότε ξεκίνησε η αντίστροφη πορεία για το φυσικό και αρχαιολογικό μνημείο!

 Όταν κατασκευάστηκε ο δρόμος χωμάτινος στην αρχή, άρχισαν τα "έργα" στην περιοχή.  Για την επικοινωνία των γύρω χωριών, ασφυχτικά κοντά στο μνημείο, τοποθετήθηκε μια στρατιωτική γέφυρα "μπέλεϋ", απ' αυτές που μετά τον εμφύλιο σπάρθηκαν κυριολεκτικά στα ποτάμια.
Οι τσιμεντένιες βάσεις έπεσαν (πού αλλού;) πάνω στις βάσεις του Θεογέφυρου, προσθέτοντας ένα ασήκωτο βάρος στα κατάντη.
Όμως το κακό δεν σταμάτησε εκεί:                 
Πάνω στο κατάστρωμα, κατασκευάστηκαν πέτρινες κολώνες για να στηρίξουν ένα τσιμεντένιο αρδευτικό αυλάκι που οδηγούσε το νερό από την δεξιά όχθη (από την μεριά του Λίθινου) στον κάμπο του Σακελλαρικού.
Αυτό πρόσθεσε φοβερό βάρος πάνω στο κατάστρωμα και από τις διαρροές, άρχισαν να κατατρώγονται τα ευαίσθητα πετρώματα.

 (φωτογραφία του Απόστολου Βερτόδουλου)

Θα περίμενε κανείς ότι αφού το Θεογέφυρο κηρύχθηκε επιτέλους φυσικό και αρχαιολογικό μνημείο, θα το πρόσεχαν επιτέλους, ώστε να το απαλλάξουν από τα πρόσφατα βάρη.

Κι όμως...

Όταν έγινε γνωστή η περιοχή, άρχισαν τα έργα της...ανάπλασης!
Λες και δεν έφτανε από μόνο του αυτό το υπέροχο στολίδι. Έπρεπε να του προσθέσουμε πλακόστρωτα και βρυσούλες, πέργολες και μονοπάτια, φωτισμούς και...ταμπέλες!

Αντί να απομακρυνθεί αμέσως ο τσιμεντένιος αρδευτικός αγωγός μαζί με την σιδερένια γέφυρα, γεννήθηκε η τρελή ιδέα!
Να παραμείνει η μπέλεϋ και να ΜΗΝ περάσει από πάνω της ο αγωγός (για να μην την επιβαρύνουν;;;)
Έγινε η μελέτη (και εγκρίθηκε από την Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων) όλο το καρακιτσαργιό. Πλακόστρωτα βρυσούλες, πέργολες πρόσθετοι ΠΕΤΡΙΝΟΙ ΤΟΙΧΟΙ αντί για ξύλινα προστατευτικά κάγκελα και ...το ΧΕΙΡΟΤΕΡΟ ΟΛΩΝ:
Να σκαφτεί το κατάστρωμα του μνημείου, και να τοποθετηθεί εκεί πλαστικός αγωγός μήκους 40 περίπου μέτρων!

 Ο εργολάβος, για να αυξήσει την απόσταση, έσκαψε...διαγώνια!
Κανείς ποτέ δεν έλεγξε, αν τα νερά που έτρεχαν το καλοκαίρι από το θεογέφυρο, δεν οφείλονταν στην πρωινή δροσούλα, αλλά σε κακοτεχνία του αγωγού!

Για το Θεογέφυρο άρχισε η αντίστροφη μέτρηση.

Όμως τα πράγματα δεν τελείωσαν εκεί. Αφού "αξιοποιήθηκε" το μνημείο, χιλιάδες επισκέπτες απ' όλο τον κόσμο άρχισαν να θαυμάζουν την περιοχή. Και φυσικά αυτό χρειαζόνταν μεγαλύτερο δρόμο. Ο οποίος φτιάχτηκε (χωρίς αντιστήριξη) δίπλα στο Θεογέφυρο. Κι άρχισαν να περνάνε όχι πια μουλάρια φορτωμένα, αλλά λεωφορεία γεμάτα κόσμο. Και φυσικά ο δρόμος ...έκατσε.

Πανικός στην Περιφέρεια! Θα πέσει ο δρόμος! Να τσάπες, να σφυριά, έφαγαν το Ανήλιο (το βουναλάκι του Λίθινου) για να πάνε παραπέρα τον δρόμο. Αλλά αυτός συνέχιζε να πεύτει! Ένα μονομπλόκ που έριξαν, έμεινε στον...αέρα. Δουλειές του ποδαριού. Και ξαφνικά έγινε η κατολίσθηση (το πρώτο τρομερά ανησυχητικό σημάδι)  κατάντη του Θεογέφυρου.

Θα περίμενε κανείς να σημάνει συναγερμός στην Περιφέρεια και στον Δήμο Ζίτσας.
Έτσι κι έγινε:
Όχι όμως για το Θεογέφυρο. Ανησύχησαν για τον δρόμο και για το αρδευτικό αυλάκι!!!
Απέδωσαν (σωστά) το φταίξιμο σε διαρροές αρδευτικών υδάτων!
Κι έφτιαξαν (με απευθείας ανάθεση) καινούριο αγωγό, κόβοντας οριστικά τη συνοχή του δεξιού πλευρού του μνημείου, με τον όγκο του Ανήλιου.
Το Θεογέφυρο, ήταν πια στον αέρα...
Εργασίες επί εργασιών μέσα σε αρχαιολογική περιοχή χωρίς καμιά πιά αρχαιολογική άδεια!!!

Κάποιες φωνές που μιλούσαν για μέτρα, αγνοήθηκαν.
Οι "αρμόδιοι" μαζί με τους "ειδικούς", έκαναν για μια ακόμα φορά το "καθήκον" τους.
Η αξιοπιστία τους, θάφτηκε βαθιά μέσα στα μπάζα του Θεογέφυρου!

Σήμερα σηκώνουν τις πλάτες, λέγοντας ότι δεν ήταν δικιά τους δουλειά, σηκώνοντας απειλητικά και το δάχτυλο!
Όμως έχει αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση:
Έστι δίκης οφθαλμός!


Τρίτη, 20 Φεβρουαρίου 2018

Η γαλήνη της Σαγιάδας.

Φαινομενική γαλήνη.
Τα πετρέλαια ετοιμάζουν επίθεση!!!

Κυριακή, 18 Φεβρουαρίου 2018

Έργα στο Θεογέφυρο

Ακούστηκαν πολλά τις τελευταίες μέρες για το Θεογέφυρο. Κάποιοι βιάστηκαν (από την πρώτη κι όλας μέρα!) να αποδώσουν την κατάρρευση στα νερά του Καλαμά. Λες και δεν είχε ξαναπλημμυρίσει το ποτάμι τόσες χιλιετίες σε κείνα τα μέρη!
Οι υπεύθυνοι του Δήμου Ζίτσας και της Περιφέρειας, δήλωσαν σε όλους τους τόνους ότι έκαναν ότι περνούσε από τα χέρα τους για να προστατέψου το μνημείο της φύσης.
Είναι όμως έτσι;
Σίγουρα έκαναν πολλά, αλλά όχι για το καλό του Θεογέφυρου.
 Στα έγγραφα που σιγά-σιγά μαζεύονται, διακρίνεται η αγωνία τους για το...δρόμο και το αρδευτικό αυλάκι!
Απευθείας αναθέσεις με την μορφή του κατεπείγοντος μετά τις πτώσεις των πρανών, αλλά για τα έργα που κατασκεύασαν οι ίδιοι! Καμιά απολύτως κίνηση για το Θεογέφυρο. Μόνο σαν ονομασία της περιοχής φιγουράρει στα έγγραφα! Λες και δεν υπάρχει!
Μια φρενίτιδα έργων στην περιοχή, λες κι ήταν η...πλατεία συντάγματος. Οι εργολάβοι έτριβαν τα χέρια τους.

Ο παλιός δρόμος κατέρρευσε. Ένα ακαλαίσθητο "προστατευτικο" μονομπλόκ, άμα το αγγίξεις θα πέσεις μαζί του στο ποτάμι! Φαγώθηκε το βουνό και σκάφτηκε βαθύ αυλάκι για να περάσει ο αρδευτικός σωλήνας. "Ένα μήνα δούλευε το σφυρί" μου είπαν στο Λίθινο.
Και ξαφνικά ανακάλυψαν (Δεκέμβρης 2016) ότι οι καταρρεύσεις οφείλονται σε διαρροές  αρδευτικών υδάτων!!! Πάλι ο φόβος για τον δρόμο και το ...αρδευτικό δίκτυο.
Κανείς δεν σκέφτηκε μήπως αυτές οι διαρροές αρδευτικών υδάτων επηρέαζαν και το διπλανό μνημείο. Κανείς δεν ενδιαφέρθηκε μήπως ο αρδευτικός σωλήνας που είχαν θάψει ΠΑΝΩ στο Θεογέφυρο έχανε νερά!
Το Θεογέφυρο τελικά δεν άντεξε.
Κι ο δήμαρχος της Ζίτσας απειλεί ότι θα στείλει στον εισαγγελέα αυτούς που θα τολμήσουν να μιλήσουν. Κι ο περιφερειάρχης (αυτός που υπέγραφε τα έργα) δηλώνει ότι η περιφέρεια δεν έχει καμία σχέση...


Τα ερωτήματα είναι πολλά:
   Γιατί έσκαψαν πάνω στο Θεογέφυρο για να περάσουν τον αρδευτικό σωλήνα για την άρδευση του κάμπου του Σακελλαρικού; Δεν θα μπορούσαν να την περάσουν πιο κάτω με τεχνικό έργο ή να την κρεμάσουν στην γέφυρα μπέλεϋ δίπλα στο μνημείο;
   Γιατί δεν απομάκρυναν τουλάχιστον τον παλιό τσιμεντένιο αγωγό, ο οποίος έριχνε άσκοπο βάρος πάνω στο Θεογέφυρο;
   Γιατί έφτιαξαν πέτρινους τοίχους στις άκρες; Άντεχε το Θεογέφυρο τόσο βάρος;
   Γιατί δεν απομάκρυναν την γέφυρα μπέλευ η οποία εκτός του ότι ήταν ένα αντιαισθητικό στοιχείο δίπλα στο μνημείο, (στην Κόνιτσα το έκαναν) ήταν κατασκευασμένη πάνω στις βάσεις του Θεογέφυρου και τις επιβάρυνε ;
   Γιατί δεν έλεγξαν τα νερά που έπεφταν από το Θεογέφυρο, αν προέρχονταν από τον αρδευτικό αγωγό;
   Γιατί η αρχαιολογική υπηρεσία, άφησε όλα αυτά τα έργα να γίνονται πάνω και δίπλα σε αρχαιολογικό χώρο;
Τελικά η ΚΙΝΗΣΗ ΚΑΘΑΡΟΣ ΚΑΛΑΜΑΣ αποφάσισε χθες στο Βουτσαρά, να καταθέσει στον εισαγγελέα μήνυση κατά παντός υπευθύνου, για την καταστροφή του Θεογέφυρου.
Ταυτόχρονα, θα γίνει καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.
Μόλις συμπληρωθεί ο φάκελλος με τα σχετικά έγγραφα, θα κληθούν και οι επιθεωρητές περιβάλλοντος.

Τα ερωτήματα επιτέλους θα απαντηθούν!

Δευτέρα, 12 Φεβρουαρίου 2018

Συνέντευξη για το Θεογέφυρο

https://www.youtube.com/watch?v=P5zngDYvRoA

Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018

ΘΕΟΓΕΦΥΡΟ: Έπεσε ή το ρίξαν;


Απόψε στο δελτίο ειδήσεων του STAR στις 8 μ.μ., η πρώτη καταγγελία για την πτώση του Θεογέφυρου!

Παρασκευή, 9 Φεβρουαρίου 2018

ΣΤΟΥ ΚΟΥΦΟΥ ΤΗΝ ΠΟΡΤΑ


" Στου κουφού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα!"
Ψηλά στα Γιάννινα κάποιοι χαίρονται:
 Άλλο ένα φυσικό εμπόδιο έφυγε από το δρόμο τους!
Θεογέφυρα και γιοφύρια και φυσικά μνημεία και δάση και ποτάμια, τους εμποδίζουν στο δρόμο τους προς το ΚΕΡΔΟΣ!
Το μόνο που τους ενδιαφέρει, είναι ν' αφήσουν πίσω τους καμμένη γη.
Για να βοσκάνε τις προβατίνες, τα κατσίκια και τα γελάδια τους οι ΤΣΟΜΠΑΝΗΔΕΣ!
Αυτή τη γη δεν την αγάπησαν, κι αυτή δεν τους αγαπάει.

Το Θεογέφυρο δεν έπεσε από τα νερά του ποταμού:
 Το παρέσυρε η αδιαφορία, ο ωχαδερφισμός και η ασχετοσύνη του κάθε "αρμόδιου". Πάλι καλά που δεν του ρίξανε και μια άσφαλτο πριν πεθάνει:
Μπετά, πλακόστρωτα, σωλήνες άρδευσης, ύδρευσης, ταμπέλες και "εξωραϊσμοί" της πλάκας.
 Ένα φυσικό μνημείο που σκότωσε (με πολύ κόπο) ο άνθρωπος.

Τώρα μπορούν οι αρμόδιοι της Περιφέρειας να ασχοληθούν αποκλειστικά με τα πετρέλαια. Αφού δεν υπάρχουν σιγά σιγά φυσικές ομορφιές στην Ήπειρο, ας γίνουμε τουλάχιστον ο σκουπιδοντενεκές της Ευρώπης!

Παρασκευή, 2 Φεβρουαρίου 2018

Αρχαιολογία και γλώσσα

COLIN RENFREW Αρχαιολογία και Γλώσσα. Το Αίνιγμα της Ινδο-Ευρωπαϊκής Καταγωγής.
Ένα βιβλίο που ανατρέπει τις καθιερωμένες θεωρίες για τους Ινδοευρωπαίους και την "κοιτίδα" τους.
(Βέβαια ο ίδιος ο Renfrew έχει ανατρέψει από τότε τμήμα της θεωρίας του, αλλά χωρίς αυτό το βιβλίο η αρχαιολογία θα ήταν φτωχότερη.)


Ο ΚΟΛΙΝ ΡΕΝΦΡΙΟΥ γεννήθηκε το 1937 και έλαβε τον τίτλο του διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ το 1965. Ολοκλήρωσε τη συγγραφή της Ανάδυσης του πολιτισμού όταν δίδασκε ως λέκτορας Προϊστορίας και Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σέφηλντ. Το 1972 εκλέχθηκε καθηγητής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον. Από το 1981 ως το 2004 διετέλεσε καθηγητής Αρχαιολογίας (Έδρα Disney) και από το 1990 ως το 2004 διευθυντής του McDonald Institute for Archaeological Research στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ. Στην Ελλάδα διεξήγαγε ανασκαφές στον Σάλιαγκο κοντά στην Αντίπαρο (με τον J.D. Evans), στους Σιταγρούς της Μακεδονίας (με τη Marija Gimbutas) της οποίας τη θεωρία ανατρέπει στο παραπάνω βιβλίο,
στη Φυλακωπή της Μήλου και τη Μαρκιανή της Αμοργού (με τη Λίλα Μαραγκού και τον Χρίστο Ντούμα) και σήμερα πραγματοποιεί ανασκαφές στη θέση Κάβος Δασκαλιό της Κέρου (πρόσφατα ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της έρευνάς του).
Το βιβλίο του Archaeology and Language: the Puzzle of Indo-European Origins κυκλοφόρησε το 1987. Το 1991 έγινε μέλος της Βουλής των Λόρδων ως Lord Renfrew of Kaimsthorn.


Σάββατο, 27 Ιανουαρίου 2018

Ο ΠΑΡΤΙΖΑΝΟΣ

Στο σπίτι του "ΠΑΡΤΙΖΑΝΟΥ" στην Παιανία. Εβδομήντα χρόνια μετά, κουβεντιάζοντας για τη Μουργκάνα. Για την "διείσδυση", για τον Πετρίτη, τον Σκεύη, τον Γαλάνη και τον Κόκορη, και τέλος για τον "ελιγμό". Πολύτιμες πληροφορίες από πρώτο χέρι.
Φωτογραφία Αλέξανδρος Λαμπρίδης.

Τετάρτη, 24 Ιανουαρίου 2018

Το ημερολόγιο του Δημητρίου Γαλάνη.

Σημερινό απόχτημα από την πλουσιοπάροχα φιλόξενη Διεύθυνση Ιστορίας στρατού:
 Το ημερολόγιο του Μήτσου Γαλάνη, ενός πολυσυζητημένου προσώπου, που έπαιξε τεράστιο ρόλο στην κατοχή και τον εμφύλιο. Σύντομα με περσσότερα "νέα"  !


Δευτέρα, 8 Ιανουαρίου 2018

Γουμενίτσα 1956

Πρωί-πρωί ο ταχυδρόμος έφερε την φωτοκάρτα της Ηγουμενίτσας του 1956. Σιγά, αλλά σταθερά, συμπληρώνονται οι παλιές φωτογραφίες της πόλης. Ελπίζω να ακούνε μερικοί... :)

Πέμπτη, 4 Ιανουαρίου 2018

Βαγγέλης Πανταζής

Χτές έμαθα, ότι ο Βαγγέλης Πανταζής, ο κοντοχωριανός από το Μονολίθι των Τζουμέρκων έφυγε το καλοκαίρι. Ο άνθρωπος που τόλμησε να τα βάλει με το κατεστημένο των αρχαιολόγων, κι αυτοί του γύρισαν επιδειχτικά τον πλάτη, δεν υπάρχει πια. Ο άνθρωπος που αμφισβήτησε τα τρία "ιερά τέρατα" της ομηρικής γεωγραφίας, τις Μυκήνες, την Ιθάκη και την  Τροία, πέρασε τον Αχέροντα.
Καλό ταξίδι Βαγγέλη!

Τρίτη, 2 Ιανουαρίου 2018

Πόθεν και πότε οι Έλληνες;

Πάντα στις γιορτές και το μεσοκαλόκαιρο, ξεφεύγω λίγο από την Ηπειρολαγνία των αναγνωσμάτων κι αφοσιώνομαι σε κάτι διαφορετικό. Αυτό όμως το βιβλίο το απόφευγα καιρό, γιατί ήξερα ότι θα με ξεβολέψει. Είναι ακριβώς αυτό που παθαίνουν οι πανεπιστήμονες, όταν κάποιος ρίχνει μιά πέτρα στα ήρεμα νερά της λίμνης τους. Αλαφιάζονται και με το δίκιο τους. Όταν φτιάχνεις μια θεωρία στο μυαλό σου, είναι σαν τη τζαμαρία. Ένας μικρός με μιά σφεντόνα, μπορεί να στην κάνει θρύψαλα!
 (Και στη δική μου την περίπτωση, δε μιλάμε για τζαμαρία, αλλά για ...τζαμάκι κάδρου!)
Ακόμα είμαι στη 200η σελίδα, οπότε έχω πολύ δρόμο. Όταν το τελειώσω (γιατί η Μουργκάνα λυσσομανάει στη γωνία και με περιμένει) θα σας ενημερώσω...

Δευτέρα, 1 Ιανουαρίου 2018

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!!!


ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ!!! Αγέρωχα κι απάτηγα, σαν τα χιόνια τση Νεμέρτσικας...

Τετάρτη, 27 Δεκεμβρίου 2017

Βρύση στη Φανερωμένη


Η κρήνη "Πιάδι" στη Φανερωμένη. Κάτω, η επιγραφή (1711 και 1841)

Κυριακή, 24 Δεκεμβρίου 2017

Η Μαύρη Βρύση στο Σμέρτο



Δανάη Γ. Μαρίτσα
Αρχιτέκτων Μηχανικός
Διπλωματούχος της Ecole des Beaux Arts, Paris
Η ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΚΡΗΝΩΝ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ
ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ

Διδακτορική διατριβή, που υποβλήθηκε
στη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Ε.Μ.Πολυτεχνείου το 2010

Κυριακή, 17 Δεκεμβρίου 2017

Η διείσδυση στη Μουργκάνα


(Από το βιβλίο του Χ. Καινούριου -Βρασίδα- Η Ελλαδα στις φλογες του εμφυλιου πολεμου, με μεγάλο αφιέρωμα στη Μουργκάνα).

Σάββατο, 16 Δεκεμβρίου 2017

Οι μάχες της Κεραμίτσας


(τμήματα χαρτών της Γ.Υ.Σ. 1/50.000, 1948 ενωμένα)

(μεγέθυνση χάρτη της Δ.Ι.Σ. με προσθήκες και αλλαγές)

Σαν σήμερα πριν από 70 χρόνια, άρχισαν οι μάχες της Κεραμίτσας. Το 611 Τ.Π. και το 629 Τ.Π. δεν συναντάνε ουσιαστική αντίσταση και προελαύνουν στην Κεραμίτσα καταλαμβάνοντας τη Βελούνα. Όταν καταλαβαίνουν ότι αλλού ήταν ο στόχος (η Κόνιτσα) τα παρατάνε όλα και φεύγουν για τη Ζίτσα!
                         
 ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΤΗΣ ΚΕΡΑΜΙΤΣΑΣ            
         (από το ημερολόγια του 611 Τ.Π και της VIII Μεραρχίας)

16-12-47
Μετά διαφόρους μάχας της χθες και σήμερον καθ’ ας ο εχθρός έσχεν 6 νεκρούς ανευρεθέντες εις περιοχήν Αχούρια Μαλουνίου- άγιος Αθανάσιος Κεραμίτσης. Τάγμα κατέχει θέσεις: Διλοχία: Πρέσπα-ΚοκκινοΛιθάρι αριστερά και διλοχία Αγ. Αθανάσιος ύψωμα Μάρως- δυο δενδράκια.
17-12-47

Αναγνωρίσεις έμπροσθεν του μετώπου εξηκρίβωσαν ότι εχθρός κατέχει ολόκληρον την Βελούναν το Β. του χωρίου Κεραμίτσης ύψωμα. Την Κορποράχην και αχούρια Κεραμίτσης. Εις αναγνώρησιν προς Βελούναν ετραυματίσθη ο λοχαγός Βολτέας και 2 στρατιώται.

Δευτέρα, 11 Δεκεμβρίου 2017

ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ. 70 χρόνια μετά.


ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ. 70 χρόνια μετά.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "ΘΕΣΠΡΩΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ" αρ. φ. 358/  11-12-2017  σ.9

Αυτές τις μέρες, συμπληρώνονται 70 χρόνια, από την αρχή μιας ιστορίας που έμελε να σημαδέψει ανεξίτηλα το θεσπρωτικό χώρο:
Τη διείσδυση του Δημοκρατικού Στρατού στη Μουργκάνα.
Από τότε, οι μνήμες αυτής της θρυλικής ιστορίας ζώνουν το κακοτράχαλο βουνό, όπως τα μαύρα σύννεφα τις κορφές του το χειμώνα!
Στις 26 Νοέμβρη του 1947 κάτω από καταρρακτώδη βροχή που θύμιζε τις βροχές που έπεσαν στον τόπο μας πριν από λίγες μέρες, οι μαχητές κι οι μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, κατάφεραν να περάσουν τα μπλόκα του Εθνικού Στρατού και να «διεισδύσουν» σ’ έναν παραδοσιακά δικό τους τόπο: Τη Μουργκάνα!
Χωρισμένοι σε δυο μεγάλες ομάδες, οι αντάρτες κινήθηκαν σαν λαβίδα που έσφιξε πάνω στο κακοτράχαλο βουνό.
Οι άντρες της περιοχής, μαζί με τους χωροφύλακες, πανικόβλητοι έσπευσαν να απομακρυνθούν, αφήνοντας πίσω τους τα γυναικόπαιδα και τους γέροντες.
Το κράτος πιάστηκε στον ύπνο και το πλήρωσε ακριβά για ένα χρόνο περίπου.
Η Μουργκάνα άντεξε τις επιθέσεις, κι έγινε «το άπαρτο κάστρο της Λευτεριάς», ο «δεύτερος Γράμμος» στη Βορειοδυτική Ήπειρο.
Η VIII Μεραρχία πάνω στα Γιάννενα, πρόσθεσε τον πονοκέφαλο της Μουργκάνας σ’ εκείνο του Γράμμου. Με ένα τέτοιο οχυρό των Κομμουνιστών στα μετόπισθεν, ήταν πολύ δύσκολο να συγκεντρώσει τις δυνάμεις της στο κέντρο του κινδύνου.
Άλλωστε, η Μουργκάνα είχε επιλεχθεί με πολύ προσοχή από το Αρχηγείο Ηπείρου του Δημοκρατικού Στρατού. Είχαν την πλάτη τους στην Αλβανία κι έτσι είχαν τα νώτα τους φυλαγμένα, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τον πολύτιμο ανεφοδιασμό τους.
(Η τραγική ιστορία είναι, πως από αυτό το σίγουρο έδαφος, βρέθηκε τελικά η «Κερκόπορτα» που οδήγησε στην πτώση!)
 Εξορμώντας απ’ αυτήν, οι αντάρτες θα μπορούσαν να κόψουν το δρόμο Ηγουμενίτσα Γιάννενα (όπως το έκαναν δεκάδες φορές) να κόψουν το δρόμο Γιάννενα Κόνιτσα και, περνώντας στην περιοχή του Σουλίου, να πατήσουν το πόδι τους στον στρατηγικής σημασίας δρόμο που ένωνε τα Γιάννενα με την Πρέβεζα. Κανείς δεν μπορούσε να κοιμηθεί ήσυχος στην Παραμυθιά, το Φιλιάτι και τη Γουμενίτσα, όσο οι αντάρτες παρέμεναν κύριοι της Μουργκάνας.
Έτσι, ξεκίνησαν μια σειρά από φονικές μάχες που άρχισαν αυτές τις μέρες και τελείωσαν στις 16 Σεπτέμβρη της επόμενης χρονιάς.
Ο Δημοκρατικός στρατός απλώθηκε με την ησυχία του όσο καλύτερα μπορούσε στο χώρο και με τη μέθοδο της «ενεργητικής άμυνας» κινούνταν ανάμεσα στις βαθιές χαράδρες και στις ψηλές κορφές της περιοχής.
Ο Εθνικός στρατός επιτέθηκε με την σιγουριά της υπεροπλίας του και την αλαζονεία της εξουσίας. Για τους στρατηγούς της Αθήνας, οι αντάρτες δεν ήταν παρά συμμορίτες κατσιαπλιάδες που θα το έβαζαν στα πόδια μπρος στη γραμμή πυρός του εκπαιδευμένου και καλά εξοπλισμένου στρατού. Αυτοί ήξεραν την τέχνη του πολέμου, αλλά δεν γνώριζαν ότι από την άλλη πλευρά έκανε κουμάντο αυτός που τον αποκαλούσαν με θαυμασμό «ο ιθύνων νους», ο συμμαθητής τους στη σχολή των Ευελπίδων, ο θρυλικός «Μεσσήνης» (Γιώργος Καλιανέσης).
Χάρηκαν τις πρώτες επιτυχίες πάνω στα βουνά του Φιλιατιού και της Κεραμίτσας, αλλά γρήγορα διαπίστωσαν ότι ο στόχος των ανταρτών ήταν απ΄την άλλη πλευρά του βουνού, η… Κόνιτσα!
Ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1947, οι καμπάνες θα σημάνουν σαν τρελές, όχι τη γέννηση του Ιησού, αλλά τη γενική επίθεση του Δημοκρατικού Στρατού!
Αν έπεφτε αυτή η ασήμαντη επαρχιακή πόλη, τότε η νεογέννητη κυβέρνηση των βουνών, θ’ αποχτούσε επιτέλους την πολυπόθητη έδρα της και οι σύντροφοι πάνω στις σοσιαλιστικές χώρες, επιτέλους θα αναγνώριζαν κι ανοιχτά τον αγώνα τους!
Το Μέτσοβο αρνήθηκε πεισματικά να παίξει αυτόν το ρόλο, κι η Κόνιτσα έγινε το προπύργιο αυτής της…αντίστασης!
Τελικά κι οι αντάρτες, ιδεολόγοι μέχρι τα μύχια της ψυχής τους, είχαν υποτιμήσει με τη σειρά τους τον αντίπαλο! Οι πρώην Γερμανοτσολιάδες, τα «κωλόπαιδα της Φρειδερίκης» δεν το έβαλαν στα πόδια μπρος στην πρωτοφανή επίθεση των «κατσιαπλιάδων»! Και λίγες μέρες μετά, η βασίλισσα (χωρίς τον άντρα της που προτίμησε τη σιγουριά της Αθήνας) επισκέφτηκε την Κόνιτσα. Οι φαντάροι τη σήκωσαν στα χέρια τους, κι αυτή χαμογελούσε μακάρια. Ο μισητός μέχρι χτες θρόνος, είχε βρει σίγουρο στήριγμα πάνω στα ερείπια της Κόνιτσας!
Πίσω στη Μουργκάνα προετοιμάζονταν κι οι δυο αντίπαλοι για μάχες που ούτε οι ίδιοι φαντάζονταν πόσο θα τραβήξουν…
Το άγριο βουνό σκάφτηκε απ’ άκρη σ’ άκρη και τυλίχτηκε με χιλιάδες προστατευτικές νάρκες. Οι γυναίκες που έμειναν πίσω, κουβάλησαν πάνω στις αδύναμες πλάτες τους ως και τις γρεντές από τα σπίτια τους για τα εκατοντάδες πολυβολεία που γάζωσαν το σκληρόπετσο βουνό.
Όταν ξέσπασε η πρώτη επιχείρηση του Εθνικού Στρατού, η «ΠΕΡΓΑΜΟΣ», όλοι πίστευαν ότι οι αντάρτες θάτρεχαν σαν τα σκυλιά στη θέα μιάς αρκούδας.
 Όμως η απίστευτη ψυχή τους, άντεξε στη φωτιά και το σίδερο! Οι λοκατζήδες, περνώντας κρυφά μέσα στη νύχτα από δύσβατες χαράδρες κατάφεραν να σκαρφαλώσουν στο ύψωμα «Σκητάρι» και να λογχίσουν την καρδιά της άμυνας, όμως ο επιτελικός νους του Καλιανέση δεν αιφνιδιάστηκε. Έστειλε τον πολέμαρχο- θρύλο, τον Σπύρο Σκεύη από του Λιά, κι αυτός έφερε τα πάνω κάτω. Οι πολιορκητές βρέθηκαν πολιορκημένοι! Ο Ζαχαράκις (ο διοικητής των ΛΟΚ) αναγκάστηκε να γυρίσει πίσω ταπεινωμένος και ν’ ανεχτεί τις λοιδορίες του ανίκανου προϊστάμενού του που τον κατηγόρησε για…εγκατάλειψη θέσεως!
Την ίδια ώρα, ο διοικητής των ανταρτών οργάνωνε την περίφημη αντεπίθεσή του, έναν έξοχο στρατιωτικό ελιγμό που στοίχησε την αιχμαλωσία των ανδρών του 611 τάγματος πεζικού! Περνώντας νύχτα τη χαράδρα του Πάβλα, ο Σκεύης (μια πολεμική μηχανή από μόνος του) χτύπησε τους πιωμένους άντρες του Γαλάνη  και εξολόθρευσε το «νικηφόρο» μέχρι τότε 611. Ίσως να ξεπάστρευαν κι άλλους, αν ήξεραν πόσο εύκολο ήταν.
Αυτή τη λαμπρή σελίδα, ήρθε να αμαυρώσει η τύχη αρκετών από τους αιχμαλώτους, οι οποίοι έμειναν για πάντα στις χαράδρες της Μουργκάνας. Ο Εμφύλιος, έδειξε κι εδώ το φριχτό του πρόσωπο! (Ο μεγάλος λογοτέχνης, ο τόσο ανθρώπινος Τάκης Χατζής, παρασυρμένος κι αυτός από τη φριχτή φρενίτιδα που σάρωσε τους πάντες, έγραψε το χειρότερο έργο του, μια πολεμική ελεγεία-καρικατούρα που την ονόμασε «ΜΟΥΡΓΚΑΝΑ»!)
Ακολούθησαν πολλές χειμωνιάτικες νύχτες στις πλαγιές του βουνού. Την «ΠΕΡΓΑΜΟ» διαδέχτηκε ο «ΙΕΡΑΞ» ο οποίος έσπασε τα νύχια και το ράμφος του πάνω στο Τσεροβέτσι. Ξεπουπουλιασμένος ξαναγύρισε στη βάση του, περιχαρακώθηκε στα συρματοπλέγματα των στρατοπέδων, και στα γράμματα στις μακρινές αγαπημένες: «Είμαι στην άτιμη Μουργκάνα!»
Κι ήρθε το καλοκαίρι, ακόμα πιο παγωμένο από τα χιόνια του χειμώνα!
Τη θέση των αιχμάλωτων φαντάρων, πήραν οι επίσης αιχμάλωτοι κάτοικοι, που δεν έφυγαν μαζί με τους πανικόβλητους χωριανούς τους. Οι περίφημες «δίκες» είναι πια παγκόσμια γνωστές χάρη στην πένα του Γκατζογιάννη που η ίδια του η μάνα πότισε με το αίμα της το βουνό που την έθρεψε!
Πόση σημασία έχει πια ποιος την δίκασε, ποια ήταν η κατηγορία, αν ήταν πράκτορας του εχθρού ή ήθελε απλά να σώσει τα παιδιά της;
Χιλιάδες Ελένες πέρασαν από τη ζωή στην ανωνυμία, η Ελένη της Μουργκάνας κατάφερε μυθιστορηματικά να ξαναζήσει μέσα από το βιβλίο του γιού της.
Ένα αμερικάνικο παραμύθι που –κακώς!- μεταφράστηκε στα ελληνικά. Γιατί έτσι έδειξε τις αδυναμίες του που οι ξένοι δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν. Είναι σαν να διαβάζαμε εμείς ένα βιβλίο για τον αμερικάνικο εμφύλιο.
Η Ελένη πάντως τουφεκίστηκε και το χειρότερο όλων, βασανίστηκε πριν πεθάνει…
Όπως χιλιάδες άλλες γυναίκες, αλλά αυτό δεν μειώνει καθόλου το βάρος, που πλακώνει σαν τεράστιο βράχος, το στήθος της Μουργκάνας!
Και μετά ήρθε η επιχείρησις «ΤΑΥΡΟΣ». Ο Καλιανέσης είχε προαχθεί κι είχε μεταφερθεί στα «κεντρικά» το Γράμμου. Έμεινε ο πολιτικός επίτροπος (ο κατοπινός γραμματέας του Κ.Κ.Ε) ο Κ. Κολιγιάννης να τον αντικαταστήσει. Και το τσακάλι ο …Τσακαλώτος, επανέλαβε τη μπλόφα. Χτύπησε μπροστά, αλλά ανέβηκε από το Μεσοβούνι στην πίσω πόρτα.
Τώρα, πως οι στρατιώτες ξεχώρισαν τα ελληνοαλβανικά σύνορα και δεν τα…παραβίασαν, είναι άξιον απορίας. Το πυροβολικό χτύπησε και την Κοσοβίτσα στο αλβανικό έδαφος, αλλά τέτοιες μέρες τέτοια λόγια.
Ο Κολιγιάννης ήταν πολιτικός κι ο Καλιανέσης ήταν στο Γράμμο.
Το «άπαρτο κάστρο της λευτεριάς» έπεσε. Οι αντάρτες ξόδεψαν τις τελευταίες τους δυνάμεις σε μιαν έξοχη κίνηση, τον περίφημο «ελιγμό της Μουργκάνας».
Κόντρα σε κάθε στρατιωτική λογική, αντί να φύγουν για την Αλβανία ή το Σούλι όπου τους περίμεναν οι σύντροφοί τους, μέσα από τα χνώτα του στρατού, δραπέτευσαν προς τα Ζαγόρια!
Ο πολέμαρχος μπροστά. Καβάλα στ’ άλογο σαν ο Άι Γιώργης: «Προχωράτε!»
Κόντεψαν να καταλάβουν τη συστοιχία του πυροβολικού. Αν δεν είχε πιάκει τους φαντάρους το «γαμώτο»,  οι γαλονάδες στα Γιάννενα θα το μάθαιναν τελευταίοι!
Ο Τσακαλώτος, σίγουρος ότι οι αντάρτες πέρασαν στο Σούλι, έφυγε απ’ το Καλπάκι για τα Γιάννενα για να δρέψει τους καρπούς της νίκης του.
 Παρά λίγο να αιχμαλωτιστεί από τους αντάρτες που πέρναγαν την ίδια ώρα τη δημοσιά! Θα ήταν ένα ωραίο τέλος για τη Μουργκάνα!
Που δεν είχε και τόσο Happy end.
Ο Προκόπης Σκεύης, αυτός που τα οργάνωσε όλα, γυρίζοντας επιτέλους από το Μπούλκες, πέθανε μαχόμενος, ως απλός αντάρτης στο Γράμμο.
 Τον ακολούθησε ο πολέμαρχος, πατώντας πάνω στον τρελό φόβο τόσων χιλιάδων στρατιωτών. Τινάχτηκε από μιά νάρκη! Πέθανε στα χέρια της αγαπημένης του ανηψιάς, χωρίς να γνωρίσει την ατίμωση. Που την ένοιωσε στο πετσί του ο Καλιανέσης, ο στρατηγός, όταν οι Σοβιετικοί στην «Υπερορία» τον φυλάκισαν για…αλητεία!
Που την ένοιωσε ο Σδράβος, που δεν κρύφτηκε από την καλή του που έσφαξε σαν το βετούλι, ούτε από τους Γερμανούς, ούτε από τους φαντάρους, αλλά από τον…Γκατζογιάννη στην Κόνιτσα!

Εμείς όμως, δεν μπορούμε να κρυφτούμε από τη Μουργκάνα.
Μπορούμε να ξορκίσουμε τους δαίμονες, αν τους φωνάξουμε, έναν- έναν χωριστά, με τ’ όνομά τους.
Ουρές ολόκληρες θα μαζευτούμε στο προαύλιο του μοναστηριού στου Μακραλέξη.
Και τότε θα βγει ο Διονύσιος από το Λόγγο, με τη μποτίλια το τσίπουρο στο χέρι.
Θα πιούμε όλοι απ’ το πλοχέρι του, και θα τραγουδήσουμε μαζί του.
«Τόμαθες μωρ’ δόλια μάνα
Τι έχει γίνει στη Μουργκάνα

Μωρ’ γυαλένια κρουσταλένια…»