"Μάστορά μου ντερμπεντέρη, μιά στον τσιόκο μιά στο χέρι! "

Σάββατο, 29 Αυγούστου 2015

ΕΡΩΤΙΚΗ ΠΡΟΣΜΟΝΗ
Ούτε η οικειότητα του μετώπου σου,
καθαρού σαν γιορτή
ούτε η χάρη του κορμιού σου,
ακόμα μυστηριώδους και διστακτικού
ακόμα κοριτσίστικου,
μήτε όσα δέχομαι απ΄τη ζωή σου, λόγια ή σιωπές
τίποτα πιο αινιγματικό δε θα μπορέσεις να μου δώσεις
πέρ' απ΄ το να κοιτάζω τον ύπνο σου
τυλιγμένο στην αγρύπνια των χεριών μου.
Παρθένα για μια ακόμα φορά σαν από θαύμα
από την αθωωτική αγνότητα του ύπνου,
αμέριμνη, λαμποκοπώντας σα μια χαρούμενη στιγμή
που μας φέρνει η μνήμη,
θα μου δώσεις αυτό τ΄ ακρογιάλι της ζωής σου
που ούτε εσύ ακόμα δεν ξέρεις.
Θα ξεχυθώ μες στη γαλήνη σου
να ξεχωρίσω αυτή την απόμακρη ακτή του εαυτού σου
κι ίσως σε δω πρώτη φορά
όπως ο θεός πρέπει να σε βλέπει
με γκρεμισμένο το μύθο του Χρόνου
δίχως τον έρωτα
χωρίς εμένα.

Χ.Λ.ΜΠΟΡΧΕΣ

Τρίτη, 25 Αυγούστου 2015

ΜΕΘΕΞΙΣ!!!



ΜΕΘΕΞΙΣ. Έκθεση ζωγραφικής της Γιούλης Μάντζου στην παλιά Σαγιάδα.
(Φωτογραφία: Ελένη Πασιάκου)

ΜΕΘΕΞΙΣ!!!



Ζωή στα ερείπια με ανάσες πολιτισμού, έδωσε μια ομάδα νέων ανθρώπων στα χαλάσματα της Παλιάς Σαγιάδας στην Θεσπρωτία, το χωριό που τον Αύγουστο του 1943, αφού κάηκε και λεηλατήθηκε από τους ναζί, εγκαταλείφτηκε.Όσοι ανηφόρησαν στο παλιό χωριό το απόγευμα της Παρασκευής 21 Αυγούστου, είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν σε ένα χώρο ιστορικό, στο μοναδικό φυσικό περιβάλλον που έχει στα πόδια του το δέλτα του ποταμού Καλαμά, αλλά και να παρακολουθήσουν εκδηλώσεις σε διάφορα σημεία του οικισμού, τον οποίο τους τελευταίους μήνες με προσωπική εργασία, οι νέοι της περιοχής φρόντισαν να είναι προσβάσιμος.«Μέθεξις», ήταν το θέμα των εκδηλώσεων. Ανθρωποι κάθε ηλικίας, πολλά παιδάκια αλλά και τουρίστες, πήγαν στην παλιά Σαγιάδα και έζησαν μία μοναδική εμπειρία. Το πρόγραμμα των…
εκδηλώσεων ξεκίνησε στις 19.00 με «ανάβαση», την πεζοπορία – ξενάγηση, προς την παλιά Σαγιάδα, συνοδεία αρχαιολόγου και αρχιτέκτονα, από τον νέο οικισμό μέσω μονοπατιών. Φτάνοντας εκεί, οι επισκέπτες περιηγήθηκαν στην έκθεση ζωγραφικής της εικαστικού Γιούλης Μάντζου, στο κέντρο του παλιού οικισμού, όπου πάνω στα ερείπια, φιλοξενήθηκαν έργα εμπνευσμένα από μύθους και παραδόσεις του τόπου. Στο καλντερίμι που οδηγεί στη πλατεία, γεύτηκαν παραδοσιακές πίτες που έφτιαξαν οι γυναίκες της Σαγιάδες για καλωσόρισμα. Στις 21.30 στο θεατρικό σκηνικό του λιθόστρωτου και πετρόκτιστου αλωνιού πραγματοποιήθηκε παράσταση με τίτλο «Το αίνιγμα του τράγου», εμπνευσμένη από το βιβλίο, «ανθολογία υπερφυσικών διηγήσεων», μια συλλογή ιστοριών της Θεσπρωτίας, για παλιά κάστρα και θεργιά, νεράιδες, στοιχειά και ξωτικά, που επιμελήθηκε ο Μ. Γ. Πασιάκος, πρόεδρος του κέντρου ιστορικών μελετών Θεσπρωτίας.Η βραδιά συνεχίστηκε με μουσική τραγούδια παραδοσιακά, σμυρναίικα και ρεμπέτικα μέχρι το ξημέρωμα του Σαββάτου. Ανάμεσα στους εκατοντάδες επισκέπτες ήταν και κάποιοι υπερήλικες, οι οποίοι στα εφηβικά τους χρόνια, έζησαν την λεηλασία και την πυρπόληση του χωριού τους. Συναντήσαμε τον κ. Νώντα Αναστασιάδη ο οποίος συναισθηματικά φοτρισμένος μιλούσε για τις μαύρες μέρες που έζησε στα 17 του χρόνια, σε μία παρέα επισκεπτών. Όπως είπε στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, το χωριό ήταν εύπορο και είχε 800 κατοίκους. Παρά τα χρόνια του οι κακές αναμνήσεις, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει δεν έχουν ξεθωριάσει. «Ήταν 23 Αυγούστου του 1943 όταν πάτησαν οι Γερμανοί. Αρχισαν να λεηλατούν τα σπίτια. Έπαιρναν τις κασέλες με τα προικιά από τις γυναίκες, τα ρούχα και τα φόρτωναν σε άλογα. Είχαν βοήθεια από τους Τσάμηδες. Αρπαζαν ό,τι έβρισκαν. Μετά σπίτι-σπίτι έβαζαν φωτιά. Όλοι τρέχαμε πάνω στο βουνό για να γλιτώσουμε. Γερμανοί στρατιώτες είδαν την οικογένεια μου στη πλαγιά και μας διέταξαν να γυρίσουμε πίσω. Σε ένα ξέφωτο έστησαν ένα οπλοπολυβόλο απέναντί μας. Μια ώρα αργότερα πήραν κάποια εντολή να φύγουν και έτσι γλιτώσαμε».Η εκδήλωση στην Παλιά Σαγιάδα, αποτελεί για την ομάδα των νέων ανθρώπων που την εμπνεύστηκαν και την υλοποίησαν, την αφετηρία για το δικό τους μέλλον. Εγκατέλειψαν τα μεγάλα αστικά κέντρα της κρίσης, και αναζητούν το μέλλον τους, μέσα από το μακρινό παρελθόν, την ιδιαίτερη πατρίδα των οικογενειών τους, την παλιά Σαγιάδα. Πρόκειται για ένα γραφίστα, μία δασκάλα χορού, ένα δικηγόρο, ένας μελισσοκόμο, και έναν ιχθυολόγο με στυλοβάτη της προσπάθειας τον Μιχάλη Πασιάκο.  
Για το ΑΘΗΝΑΪΚΟ ΠΡΑΚΤΟΡΕΙΟ ΜΑΙΡΗ ΤΖΟΡΑ (φωτογραφία Απόστολος Δήμος)

ΜΕΘΕΞΙΣ!!!

Το πειρασμικό.
Μελίνα Κυρτάτα, Θωμάς Λιόλιος, Ελένη Ντέτσικα.
Από τις κορυφαίες σκηνές του έργου!
Φωτογραφία Απόστολος Δήμος

ΜΕΘΕΞΙΣ!!!

Η Μόρα (Μελίνα Κυρτάτα). 
Από την παράσταση "Το αίνιγμα του τράγου"
Παλιά Σαγιάδα 21-8-2015.
Φωτογραφία Απόστολος Δήμος

Κυριακή, 9 Αυγούστου 2015

Μουργκάνα

Το μνημείο του αγώνα των 16 χωριών της Μουργκάνας
στη Γλούστα.

ΜΕΘΕΞΙΣ!

                                                                         ΜΕΘΕΞΙΣ
Ταξιδέψτε εκεί που η αρχιτεκτονική γίνεται ένα με το άναρχο φυσικό τοπίο, η ιστορία συναντά την σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία, η μουσική πυροδοτεί τον χορό, συνθέτοντας μια μυστηριακή εμπειρία, που παρασύρει τον θεατή στη μέθεξη.
Μια αυγουστιάτικη συνάντηση στις 21 του μήνα, στον ερειπωμένο, παραδοσιακό οικισμό της Παλιάς Σαγιάδας, εμπνευσμένη από την "Ανθολογία Υπερφυσικών Διηγήσεων", που επιμελήθηκε ο Μ. Γ. Πασιάκος. Ιστορίες για νεράιδες και ξωτικά, φαντάσματα, βρυκόλακες και λάμιες, βγαλμένες από τα σπλάχνα της Θεσπρωτικής γης.
Η εκδήλωση θα ξεκινήσει με περιήγηση και ξενάγηση (Ανάβαση), θα ακολουθήσει η θεατρική παράσταση “To αίνιγμα του Tράγου” και η βραδιά θα κλείσει με το μουσικό σχήμα του Χρήστου Ζάχου. Στο κέντρο του χωριού θα φιλοξενηθεί έκθεση ζωγραφικής της εικαστικού Γιούλης Μάντζου.
Διοργανώνεται από την Τοπική Κοινότητα Σαγιάδας Θεσπρωτίας, σε συνεργασία με την (υπό ίδρυση) Κοιν.Σ.Επ. Σαγιάδες, υπό την αιγίδα του Δήμου Φιλιατών Θεσπρωτίας και της Περιφέρειας Ηπείρου.

Πέμπτη, 6 Αυγούστου 2015

Κυριακή, 2 Αυγούστου 2015

ΤΟ ΑΙΜΑ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ

ΤΟ ΑΙΜΑ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ
                                                      
Διαβάζοντας τη Βίβλο κατακαλόκαιρο
μ' ένα χτικιασμένο Αύγουστο,
γέρο παραπονιάρη.

Θάθελα νάρθω κοντά σου
σαν βροχή πάνω στο κομμένο χορτάρι[1]

Το πολύτιμο αίμα σου πάνω στα μάτια μου[2],
Το αίμα της ψυχής σου θα ζητήσω πίσω![3]

  

[1] Παράφραση του: και καταβήσεται ως υετός επι πόκον , Ψαλμοί, 71,6.
[2] Παράφραση του: και πολύτιμον θέλει είσθαι το αίμα αυτών εις τους οφθαλμούς αυτού, Ψαλμοί,71, 14.  Άλλη εκδοχή αναφέρει: και έντιμον το όνομα αυτού ενώπιον αυτών. Ο στίχος θα μπορούσε να γραφεί: Το μαύρο αίμα σου πόνος στα μάτια!
[3] Παράφραση του : τ μτερον αμα τν ψυχν μν… κζητσω ατ.  Γένεσις, 9,5.

Πέμπτη, 30 Ιουλίου 2015



Ο ΝΤΟΓΚΑΣ
Πίσω απ' το Μαυροβούνι τση Σκουπίτσας, είναι οι πηγές του Βόντα. Βγαίναμαν εκεί και παίρναμαν νερό, όταν πηγαίναμαν με τσι κορύτους για ψάρεμα. Τότες δεν είχε μηχανές και μπεζίνες, αμπώναμαν με το ακόντι, τρεις ώρες δρόμο από το Στραπούντο!
Είχαμαν πάει με το σχωρεμένο τον πατέρα μου για πόχιασμα. Περιμέναμαν να κάτσει το φεγγάρι και να μπούμε με τσι μπογάντες στα ρηχά. Τότες είχε και χέλια ο Βόντας, θερία, μ' ένα μαναχά γιομίζαμαν τη μπινιάτα για μπουρδέτο!
Ήμασταν κοντά στσι πηγές και μου λέει ο πατέρας,
ώσπου να κάτσει το έρμο το φεγγάρι, πάμε να πιούμε έναν κόμπο νερό, κοράκιασα!
Και δεν πάμε του λέω. Κι εγώ είχα διψάσει. Κοντεύαμαν να βγούμε στη στεριά κι εγώ έβγαλα τη βίκα από την πλιώρη που την είχα χωμένη. Μώμεινε όμως το κόρτσαλο στα χέρια!
Από το βουνό σκώθηκε ρούφουλας, θερίος άντρας, μαλλιαρός και μας πέταξε την πρώτη πέτρα. Ευτυχώς δεν μας πίτυχε, αλλά έσκυψε να πάρει τη δεύτερη. Ο πατέρας άρπαξε τ' ακόντι κι άρχισε να σμπρώχνει σαν τρελός,
Βόγα μου λέει, ο Ντόγκας!
Πήρα κι εγώ μια δόγα από τα πένταυρα κι έκανα κουπί στα κουτουρού για να φύγουμε γληγορότερα!
Ο Ντόγκας μας πέταγε κάτι θερίες πέτρες ίσια μ' ένα καρπούζι. Έσκαγαν μέσα στη θάλασσα, πλάααφ, σα μπόμπες! Όπου φύγει-φύγει, για να γλυτώσουμε οι έρμοι,
νάχε γίνει ξίκι και το νερό και το καλό του, είπε ο πατέρας ξεψυχισμένος.
Πήραμαν μια ανάσα και μετά γυρίσαμαν στο Σκάλωμα. Κανένας δεν είχε όρεξη για ψάρεμα μετά το Ντόγκα.
Κι αυτοί που λένε ότι τάχαμ' αυτά για το θεριό, τα λένε οι ψαράδες για να μη ζυγώνουνε οι άλλοι στο Βόντα και τσου πιάνουν τα ψάρια, μη τσ΄ ακούς.

Εγώ το Ντόγκα τον είδα με τα μάτια μου σου λέω!

Φάνης Σκέντος (Σιούτης) Σαγιάδα.

ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ

Κυκλοφόρησε η δεύτερη (οριστική) έκδοση της ΑΝΘΟΛΟΓΙΑΣ ΥΠΕΡΦΥΣΙΚΩΝ ΔΙΗΓΗΣΕΩΝ -ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ- με επιμέλεια του ΜΙΧΑΛΗ ΠΑΣΙΑΚΟΥ, σχέδια της ΛΙΝΑΣ ΜΠΕΜΠΗ (εγγονής του γερουσιαστή Πέτρου Μπέμπη), γραφιστική επιμέλεια του ΛΑΖΑΡΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ, από την ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. "ΣΑΓΙΑΔΕΣ".

παιχνίδια στονερό

Δεν απολαμβάνουν μόνο οι άνθρωποι
τα παιχνίδια στο νερό τέτοιες μέρες...
(φωτογραφία της Ελένης Πασιάκου)

Τρίτη, 28 Ιουλίου 2015

Χορός στ' αλώνι

Από το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής στην παλιά Σαγιάδα...

Σάββατο, 25 Ιουλίου 2015

Ανάβαση στο λατρευτικό σπήλαιο.

Αχάραγα, σκαρφαλώσαμε στο δύσκολο βραχώδες μονοπάτι
που οδηγεί στη μικρή σπηλιά της Αγιοπαρασκευής
πάνω στους Γκρεμούς.
Φέτος λείπανε τα γερόντια
αλλά έρθανε πολλοί νέοι και νέες!
Την πρώτη στάση την κάναμαν πάνω από τη "Γράβα του Βέτη"
Είχε αρχίσει να γλυκοχαράζει
κι αχνοφαίνουνταν οι αλυκές...
Ο ένας πίσω από τον άλλον συνεχίσαμε την πορεία...
Στη "Σκάλα τσ' ΑγιοΠαρασκευής" συναντήσαμαν την ανάγλυφη 
εικόνα της αγίας.
Μετά πηραμαν ξανά τον ανήφορο...
και φτάκαμαν στσι "Κογγέλες τσ' ΑγιοΠαρασκευής".







Επιτέλους φτάκαμαν στη μικρή σπηλιά!


Κατεβήκαμαν λίγοι λίγοι και τρυπώσαμαν στη σπηλιά.
 Μετά πήραμαν ξανά τον κατήφορο
προς την παλιά Σαγιάδα.
Στο βάθος φαινόνταν το πέλαγο και το Σκάλωμα.
Το παλιό χωριό, μόλις φαίνονταν μέσα στο πράσινο!
Ο Άι Γιώργης ξεχώριζε από το καινούργιο τσιατί...
Πίτες και κουραμπιέδες μας περίμεναν στο αλώνι του χωργιού.
(Η συνέχεια το βράδυ με το πανηγύρι!)











Παρασκευή, 24 Ιουλίου 2015

Πανηγύρι στην παλιά Σαγιάδα

Στο "Αλώνι τση εκκλησιάς" στην παλιά Σαγιάδα
θα γίνει αύριο το βράδυ το πανηγύρι 
"τση ΑγιοΠαρασκευής".
Το πρωί θ' ανηφορίσουμε ως τη μικρή σπηλιά
πάνω στους γκρεμούς
και το βράδυ θα ξεφαντώσουμε μέσα στα ερείπια!

Σάββατο, 18 Ιουλίου 2015

Γκούραμος

Στη λεγόμενη "Λουρίδα Σαγιάδας"
(που το ξαναλέω γι μιά ακόμα φορά ότι κάθε άλλο παρά της Σαγιάδας είναι!)
βρίσκονται αυτά τα όμορφα νησάκια
που οι Σαγιαδινοί τα λένε "Γκούραμος"
κι οι άλλοι "Χίλντα" "Χιλικιάς", "Χαλικιάς" και "Κούραμος".
Δίπλα είναι η χερσόνησος και ο κόλπος του "Παγανιά"
που έχω εξηγήσει την προέλευση της ονομασίας του.
Για τον Γκούραμο βλέπω τον αρβανίτικο βράχο (γκουρ)
αλλά για την κατάληξη θα...τα πούμε μια άλλη φορά :)
Απόσπασμα του χάρτη της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού 
1/50.000 του 1936.
Απόσπασμα του ναυτικού χάρτη.
Απόσπασμα του αμερικάνικου χάρτη
(τον οποίο αντέγραψε τυφλοσουρτικώς η δικιά μας Γ.Υ.Σ.)
Απόσπασμα του Καισαροβασιλικού χάρτη 
(σχεδιασμένου από τον ταγματάρχη Π. Φωτιάδη)
του 1912.
Και τέλος ένα απόσπασμα από τον Εγγλέζικο χάρτη του 186...
(θα το συμπληρώσω αργότερα:)