"τα]ς κε βολλοίμαν έρατόν τε βάμα καμάρυχμα λάμπρον ίδην προσώπω "

Δευτέρα, 11 Δεκεμβρίου 2017

ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ. 70 χρόνια μετά.


ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΤΗΣ ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ. 70 χρόνια μετά.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "ΘΕΣΠΡΩΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ" αρ. φ. 358/  11-12-2017  σ.9

Αυτές τις μέρες, συμπληρώνονται 70 χρόνια, από την αρχή μιας ιστορίας που έμελε να σημαδέψει ανεξίτηλα το θεσπρωτικό χώρο:
Τη διείσδυση του Δημοκρατικού Στρατού στη Μουργκάνα.
Από τότε, οι μνήμες αυτής της θρυλικής ιστορίας ζώνουν το κακοτράχαλο βουνό, όπως τα μαύρα σύννεφα τις κορφές του το χειμώνα!
Στις 26 Νοέμβρη του 1947 κάτω από καταρρακτώδη βροχή που θύμιζε τις βροχές που έπεσαν στον τόπο μας πριν από λίγες μέρες, οι μαχητές κι οι μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, κατάφεραν να περάσουν τα μπλόκα του Εθνικού Στρατού και να «διεισδύσουν» σ’ έναν παραδοσιακά δικό τους τόπο: Τη Μουργκάνα!
Χωρισμένοι σε δυο μεγάλες ομάδες, οι αντάρτες κινήθηκαν σαν λαβίδα που έσφιξε πάνω στο κακοτράχαλο βουνό.
Οι άντρες της περιοχής, μαζί με τους χωροφύλακες, πανικόβλητοι έσπευσαν να απομακρυνθούν, αφήνοντας πίσω τους τα γυναικόπαιδα και τους γέροντες.
Το κράτος πιάστηκε στον ύπνο και το πλήρωσε ακριβά για ένα χρόνο περίπου.
Η Μουργκάνα άντεξε τις επιθέσεις, κι έγινε «το άπαρτο κάστρο της Λευτεριάς», ο «δεύτερος Γράμμος» στη Βορειοδυτική Ήπειρο.
Η VIII Μεραρχία πάνω στα Γιάννενα, πρόσθεσε τον πονοκέφαλο της Μουργκάνας σ’ εκείνο του Γράμμου. Με ένα τέτοιο οχυρό των Κομμουνιστών στα μετόπισθεν, ήταν πολύ δύσκολο να συγκεντρώσει τις δυνάμεις της στο κέντρο του κινδύνου.
Άλλωστε, η Μουργκάνα είχε επιλεχθεί με πολύ προσοχή από το Αρχηγείο Ηπείρου του Δημοκρατικού Στρατού. Είχαν την πλάτη τους στην Αλβανία κι έτσι είχαν τα νώτα τους φυλαγμένα, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τον πολύτιμο ανεφοδιασμό τους.
(Η τραγική ιστορία είναι, πως από αυτό το σίγουρο έδαφος, βρέθηκε τελικά η «Κερκόπορτα» που οδήγησε στην πτώση!)
 Εξορμώντας απ’ αυτήν, οι αντάρτες θα μπορούσαν να κόψουν το δρόμο Ηγουμενίτσα Γιάννενα (όπως το έκαναν δεκάδες φορές) να κόψουν το δρόμο Γιάννενα Κόνιτσα και, περνώντας στην περιοχή του Σουλίου, να πατήσουν το πόδι τους στον στρατηγικής σημασίας δρόμο που ένωνε τα Γιάννενα με την Πρέβεζα. Κανείς δεν μπορούσε να κοιμηθεί ήσυχος στην Παραμυθιά, το Φιλιάτι και τη Γουμενίτσα, όσο οι αντάρτες παρέμεναν κύριοι της Μουργκάνας.
Έτσι, ξεκίνησαν μια σειρά από φονικές μάχες που άρχισαν αυτές τις μέρες και τελείωσαν στις 16 Σεπτέμβρη της επόμενης χρονιάς.
Ο Δημοκρατικός στρατός απλώθηκε με την ησυχία του όσο καλύτερα μπορούσε στο χώρο και με τη μέθοδο της «ενεργητικής άμυνας» κινούνταν ανάμεσα στις βαθιές χαράδρες και στις ψηλές κορφές της περιοχής.
Ο Εθνικός στρατός επιτέθηκε με την σιγουριά της υπεροπλίας του και την αλαζονεία της εξουσίας. Για τους στρατηγούς της Αθήνας, οι αντάρτες δεν ήταν παρά συμμορίτες κατσιαπλιάδες που θα το έβαζαν στα πόδια μπρος στη γραμμή πυρός του εκπαιδευμένου και καλά εξοπλισμένου στρατού. Αυτοί ήξεραν την τέχνη του πολέμου, αλλά δεν γνώριζαν ότι από την άλλη πλευρά έκανε κουμάντο αυτός που τον αποκαλούσαν με θαυμασμό «ο ιθύνων νους», ο συμμαθητής τους στη σχολή των Ευελπίδων, ο θρυλικός «Μεσσήνης» (Γιώργος Καλιανέσης).
Χάρηκαν τις πρώτες επιτυχίες πάνω στα βουνά του Φιλιατιού και της Κεραμίτσας, αλλά γρήγορα διαπίστωσαν ότι ο στόχος των ανταρτών ήταν απ΄την άλλη πλευρά του βουνού, η… Κόνιτσα!
Ανήμερα τα Χριστούγεννα του 1947, οι καμπάνες θα σημάνουν σαν τρελές, όχι τη γέννηση του Ιησού, αλλά τη γενική επίθεση του Δημοκρατικού Στρατού!
Αν έπεφτε αυτή η ασήμαντη επαρχιακή πόλη, τότε η νεογέννητη κυβέρνηση των βουνών, θ’ αποχτούσε επιτέλους την πολυπόθητη έδρα της και οι σύντροφοι πάνω στις σοσιαλιστικές χώρες, επιτέλους θα αναγνώριζαν κι ανοιχτά τον αγώνα τους!
Το Μέτσοβο αρνήθηκε πεισματικά να παίξει αυτόν το ρόλο, κι η Κόνιτσα έγινε το προπύργιο αυτής της…αντίστασης!
Τελικά κι οι αντάρτες, ιδεολόγοι μέχρι τα μύχια της ψυχής τους, είχαν υποτιμήσει με τη σειρά τους τον αντίπαλο! Οι πρώην Γερμανοτσολιάδες, τα «κωλόπαιδα της Φρειδερίκης» δεν το έβαλαν στα πόδια μπρος στην πρωτοφανή επίθεση των «κατσιαπλιάδων»! Και λίγες μέρες μετά, η βασίλισσα (χωρίς τον άντρα της που προτίμησε τη σιγουριά της Αθήνας) επισκέφτηκε την Κόνιτσα. Οι φαντάροι τη σήκωσαν στα χέρια τους, κι αυτή χαμογελούσε μακάρια. Ο μισητός μέχρι χτες θρόνος, είχε βρει σίγουρο στήριγμα πάνω στα ερείπια της Κόνιτσας!
Πίσω στη Μουργκάνα προετοιμάζονταν κι οι δυο αντίπαλοι για μάχες που ούτε οι ίδιοι φαντάζονταν πόσο θα τραβήξουν…
Το άγριο βουνό σκάφτηκε απ’ άκρη σ’ άκρη και τυλίχτηκε με χιλιάδες προστατευτικές νάρκες. Οι γυναίκες που έμειναν πίσω, κουβάλησαν πάνω στις αδύναμες πλάτες τους ως και τις γρεντές από τα σπίτια τους για τα εκατοντάδες πολυβολεία που γάζωσαν το σκληρόπετσο βουνό.
Όταν ξέσπασε η πρώτη επιχείρηση του Εθνικού Στρατού, η «ΠΕΡΓΑΜΟΣ», όλοι πίστευαν ότι οι αντάρτες θάτρεχαν σαν τα σκυλιά στη θέα μιάς αρκούδας.
 Όμως η απίστευτη ψυχή τους, άντεξε στη φωτιά και το σίδερο! Οι λοκατζήδες, περνώντας κρυφά μέσα στη νύχτα από δύσβατες χαράδρες κατάφεραν να σκαρφαλώσουν στο ύψωμα «Σκητάρι» και να λογχίσουν την καρδιά της άμυνας, όμως ο επιτελικός νους του Καλιανέση δεν αιφνιδιάστηκε. Έστειλε τον πολέμαρχο- θρύλο, τον Σπύρο Σκεύη από του Λιά, κι αυτός έφερε τα πάνω κάτω. Οι πολιορκητές βρέθηκαν πολιορκημένοι! Ο Ζαχαράκις (ο διοικητής των ΛΟΚ) αναγκάστηκε να γυρίσει πίσω ταπεινωμένος και ν’ ανεχτεί τις λοιδορίες του ανίκανου προϊστάμενού του που τον κατηγόρησε για…εγκατάλειψη θέσεως!
Την ίδια ώρα, ο διοικητής των ανταρτών οργάνωνε την περίφημη αντεπίθεσή του, έναν έξοχο στρατιωτικό ελιγμό που στοίχησε την αιχμαλωσία των ανδρών του 611 τάγματος πεζικού! Περνώντας νύχτα τη χαράδρα του Πάβλα, ο Σκεύης (μια πολεμική μηχανή από μόνος του) χτύπησε τους πιωμένους άντρες του Γαλάνη («παλικαριού» του Ζέρβα και περιβόητου φονιά) και εξολόθρευσε το «νικηφόρο» μέχρι τότε 611. Ίσως να ξεπάστρευαν κι άλλους, αν ήξεραν πόσο εύκολο ήταν.
Αυτή τη λαμπρή σελίδα, ήρθε να αμαυρώσει η τύχη αρκετών από τους αιχμαλώτους, οι οποίοι έμειναν για πάντα στις χαράδρες της Μουργκάνας. Ο Εμφύλιος, έδειξε κι εδώ το φριχτό του πρόσωπο! (Ο μεγάλος λογοτέχνης, ο τόσο ανθρώπινος Τάκης Χατζής, παρασυρμένος κι αυτός από τη φριχτή φρενίτιδα που σάρωσε τους πάντες, έγραψε το χειρότερο έργο του, μια πολεμική ελεγεία-καρικατούρα που την ονόμασε «ΜΟΥΡΓΚΑΝΑ»!)
Ακολούθησαν πολλές χειμωνιάτικες νύχτες στις πλαγιές του βουνού. Την «ΠΕΡΓΑΜΟ» διαδέχτηκε ο «ΙΕΡΑΞ» ο οποίος έσπασε τα νύχια και το ράμφος του πάνω στο Τσεροβέτσι. Ξεπουπουλιασμένος ξαναγύρισε στη βάση του, περιχαρακώθηκε στα συρματοπλέγματα των στρατοπέδων, και στα γράμματα στις μακρινές αγαπημένες: «Είμαι στην άτιμη Μουργκάνα!»
Κι ήρθε το καλοκαίρι, ακόμα πιο παγωμένο από τα χιόνια του χειμώνα!
Τη θέση των αιχμάλωτων φαντάρων, πήραν οι επίσης αιχμάλωτοι κάτοικοι, που δεν έφυγαν μαζί με τους πανικόβλητους χωριανούς τους. Οι περίφημες «δίκες» είναι πια παγκόσμια γνωστές χάρη στην πένα του Γκατζογιάννη που η ίδια του η μάνα πότισε με το αίμα της το βουνό που την έθρεψε!
Πόση σημασία έχει πια ποιος την δίκασε, ποια ήταν η κατηγορία, αν ήταν πράκτορας του εχθρού ή ήθελε απλά να σώσει τα παιδιά της;
Χιλιάδες Ελένες πέρασαν από τη ζωή στην ανωνυμία, η Ελένη της Μουργκάνας κατάφερε μυθιστορηματικά να ξαναζήσει μέσα από το βιβλίο του γιού της.
Ένα αμερικάνικο παραμύθι που –κακώς!- μεταφράστηκε στα ελληνικά. Γιατί έτσι έδειξε τις αδυναμίες του που οι ξένοι δεν θα μπορούσαν ποτέ να φανταστούν. Είναι σαν να διαβάζαμε εμείς ένα βιβλίο για τον αμερικάνικο εμφύλιο.
Η Ελένη πάντως τουφεκίστηκε και το χειρότερο όλων, βασανίστηκε πριν πεθάνει…
Όπως χιλιάδες άλλες γυναίκες, αλλά αυτό δεν μειώνει καθόλου το βάρος, που πλακώνει σαν τεράστιο βράχος, το στήθος της Μουργκάνας!
Και μετά ήρθε η επιχείρησις «ΤΑΥΡΟΣ». Ο Καλιανέσης είχε προαχθεί κι είχε μεταφερθεί στα «κεντρικά» το Γράμμου. Έμεινε ο πολιτικός επίτροπος (ο κατοπινός γραμματέας του Κ.Κ.Ε) ο Κ. Κολιγιάννης να τον αντικαταστήσει. Και το τσακάλι ο …Τσακαλώτος, επανέλαβε τη μπλόφα. Χτύπησε μπροστά, αλλά ανέβηκε από το Μεσοβούνι στην πίσω πόρτα.
Τώρα, πως οι στρατιώτες ξεχώρισαν τα ελληνοαλβανικά σύνορα και δεν τα…παραβίασαν, είναι άξιον απορίας. Το πυροβολικό χτύπησε και την Κοσοβίτσα στο αλβανικό έδαφος, αλλά τέτοιες μέρες τέτοια λόγια.
Ο Κολιγιάννης ήταν πολιτικός κι ο Καλιανέσης ήταν στο Γράμμο.
Το «άπαρτο κάστρο της λευτεριάς» έπεσε. Οι αντάρτες ξόδεψαν τις τελευταίες τους δυνάμεις σε μιαν έξοχη κίνηση, τον περίφημο «ελιγμό της Μουργκάνας».
Κόντρα σε κάθε στρατιωτική λογική, αντί να φύγουν για την Αλβανία ή το Σούλι όπου τους περίμεναν οι σύντροφοί τους, μέσα από τα χνώτα του στρατού, δραπέτευσαν προς τα Ζαγόρια!
Ο πολέμαρχος μπροστά. Καβάλα στ’ άλογο σαν ο Άι Γιώργης: «Προχωράτε!»
Κόντεψαν να καταλάβουν τη συστοιχία του πυροβολικού. Αν δεν είχε πιάκει τους φαντάρους το «γαμώτο»,  οι γαλονάδες στα Γιάννενα θα το μάθαιναν τελευταίοι!
Ο Τσακαλώτος, σίγουρος ότι οι αντάρτες πέρασαν στο Σούλι, έφυγε απ’ το Καλπάκι για τα Γιάννενα για να δρέψει τους καρπούς της νίκης του.
 Παρά λίγο να αιχμαλωτιστεί από τους αντάρτες που πέρναγαν την ίδια ώρα τη δημοσιά! Θα ήταν ένα ωραίο τέλος για τη Μουργκάνα!
Που δεν είχε και τόσο Happy end.
Ο Προκόπης Σκεύης, αυτός που τα οργάνωσε όλα, γυρίζοντας επιτέλους από το Μπούλκες, πέθανε μαχόμενος, ως απλός αντάρτης στο Γράμμο.
 Τον ακολούθησε ο πολέμαρχος, πατώντας πάνω στον τρελό φόβο τόσων χιλιάδων στρατιωτών. Τινάχτηκε από μιά νάρκη! Πέθανε στα χέρια της αγαπημένης του ανηψιάς, χωρίς να γνωρίσει την ατίμωση. Που την ένοιωσε στο πετσί του ο Καλιανέσης, ο στρατηγός, όταν οι Σοβιετικοί στην «Υπερωρία» τον φυλάκισαν για…αλητεία!
Που την ένοιωσε ο Σδράβος, που δεν κρύφτηκε από την καλή του που έσφαξε σαν το βετούλι, ούτε από τους Γερμανούς, ούτε από τους φαντάρους, αλλά από τον…Γκατζογιάννη στην Κόνιτσα!

Εμείς όμως, δεν μπορούμε να κρυφτούμε από τη Μουργκάνα.
Μπορούμε να ξορκίσουμε τους δαίμονες, αν τους φωνάξουμε, έναν- έναν χωριστά, με τ’ όνομά τους.
Ουρές ολόκληρες θα μαζευτούμε στο προαύλιο του μοναστηριού στου Μακραλέξη.
Και τότε θα βγει ο Διονύσιος από το Λόγγο, με τη μποτίλια το τσίπουρο στο χέρι.
Θα πιούμε όλοι απ’ το πλοχέρι του, και θα τραγουδήσουμε μαζί του.
«Τόμαθες μωρ’ δόλια μάνα
Τι έχει γίνει στη Μουργκάνα

Μωρ’ γυαλένια κρουσταλένια…»

Τρίτη, 5 Δεκεμβρίου 2017

Η αρέντα του Θέρους


Ένα νεύμα
Ένα χαμόγελο
Κι έρχεται το Θέρος
Αρεντεύοντας
Στις πλαγιές του Χειμώνα!

Τρίτη, 28 Νοεμβρίου 2017

ΧΑΡΗΣ ΜΕΞΗΣ

Χάρης Μέξης. Βορειοηπειρώτης χαράκτης. Χαρτογράφος και κατασκευαστής μακετών. Εργάστηκε για την VIII Μεραρχία στα Γιάννενα και κατασκεύασε τη μακέτα της Μουργκάνας. Στη Μεραρχία έχουν δυο μακέτες, αλλά είναι από το Μπιζάνι και το Καλπάκι κι είναι έργα του Χρήστου Κρικώνη (επικοινώνησα μαζί του). Ξέρει κανείς που είναι η μακέτα της Μουργκάνας;;;;

Κυριακή, 26 Νοεμβρίου 2017

Για τη Μουργκάνα

Συζητώντας με την...ιστορία!
100 χρονών σήμερα ο Γεώργιος Πάτσης, συζητάει μαζί μου για τις μάχες της Μουργκάνας!

Σάββατο, 25 Νοεμβρίου 2017

Ημερολόγιον επιχειρήσεων VIII Μεραρχίας


Το ημερολόγιο επιχειρήσεων της VIII Μεραρχίας, περιέχει όλες τις επιχειρήσεις του στρατού, τις επιθέσεις των ανταρτών, τα συμβάντα, για τα δύσκολα χρόνια του εμφύλιου. Το συγκεκριμένο περιέχει πολύτιμες πληροφορίες για την περίοδο από την εγκατάσταση του Δημοκρατικού Στρατού στη Μουργκάνα έως το τέλος του 1947. Ακολουθεί το δεύτερο, όπου περιγράφει τα συμβάντα του Γενάρη και του Φλεβάρη του 1948 μέχρι την αρχή των μεγάλων επιχειρήσεων "ΠΕΡΓΑΜΟΣ" και "ΙΕΡΑΞ".

Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017


Οι κομμουνιστές αντάρτες νύχτα στο χωριό
΄Ενα χρόνο πριν λήξει η μεγάλη αυτή αλληλοσφαγή, στις 17 Γενάρη του 1948 μπήκαν τη νύχτα στο χωριό από την τοποθεσία “Βούνο”, οι κομμουνιστές αντάρτες του Ε.Λ.Α.Σ. με επικεφαλής τον «καπετάν Κουμπούρα» ( Παρούση). Οι λίγοι στρατιώτες και κάποιοι Σαγιαδινοί, οι οποίοι φρουρούσαν πάνω από το χωριό κοντά
στη θέση Λυκογιάννη, δεν τους πήραν μυρωδιά. Έτσι μπήκαν ανενόχλητοι. Παραβίασαν τα καταστήματα για να πάρουν τρόφιμα και τσιγάρα και επιστράτευσαν νέους του χωριού. Πήγαν τότε μαζί τους, άλλοι βιαίως και κάποιοι οικειοθελώς, οκτώ νέοι: Φάνης Κέρος, Γερ. Γκόγκος, Πέτρος Καλέσης, Φάνης Κόρος, Σπ. Μπιρμπίλης, Θεόδ. Μπομπολής, Σπ. Μποροβίλης και ο Παύλος Μπέσιος. Ο τελευταίος τους ξέφυγε και γύρισε στο χωριό με τα πόδια του καταπληγωμένα.
Αποχωρώντας έγιναν αντιληπτοί από τους ευρισκόμενους στο φυλάκιο και αντάλλαξαν πυροβολισμούς. Οι πυροβολισμοί ξεσήκωσαν το χωριό. Αλαφιασμένοι οι κάτοικοι ξεμυτούσαν δειλά από τα σπίτια τους, για να δουν τι γίνεται. Οι γυναίκες και τα παιδιά ξεφώνιζαν έντρομα. Ο κόσμος, που τόσα φοβερά έβλεπε και ζούσε εφτάμιση χρόνια τώρα από τον Οκτώβρη του 1940, πανικοβλήθηκε.
Τελικά, δεν ξέρω πώς έγινε και αρχίσαμε, μ’ όλο το σκοτάδι, να εγκαταλείπουμε τα σπίτια και να ροβολάμε στα νότια του χωριού.
Μαζευτήκαμε στο λιοτρουβειό της εκκλησιάς οι περισσότεροι κάτοικοι. Εκεί μάθαμε για τους νέους που πήρανε μαζί τους οι αντάρτες, δυο μάλιστα από το λιοτρουβειό αυτό (η Σαγιάδα είχε τότε δυο λιοτρουβειά. Το δεύτερο ήταν του Νικ. Κωνσταντή, δυτικά από το Πηάδι), ενώ δουλεύανε νυχτερινή βάρδια. Στους δύο αυτούς ήταν και ο Φάνης ο Κόρος, πρώτος μου εξάδελφος από τη μητέρα.
Τους μισούς δεν τους ξανάδαμε. Έπεσαν στις μάχες με το στρατό. Σκοτώθηκαν τότε οι: Πέτρος Καλέσης, Γεράσιμος Γκόγκος, Θεοφάνης Κόρος, Γεώργιος Κολοκυθιάρης (ο τελεταίος πήγε αργότερα). Σώθηκαν και επαναπατρίστηκαν μετά το 1952 ο Σπυρίδων Μποροβίλης και ο Θεόδωρος Μπομπολής και μετά το 1974 οι δυο αδελφοί Φάνης και Γρηγόρης Κέρου. Σ΄αυτούς ήταν και ο Σπ. Μπιρμπίλης, ο οποίος δραπέτευσε από τους αντάρτες και κατέφυγε στον εθνικό στρατό
όπου πήρε και το βαθμό του ανθυπολοχαγού κατά απονομή λόγω ανδραγαθίας.
Μεταξύ των φονευθέντων ήταν και ο Φάνης Κόρος. Τον πατέρα του είδαμε που τον σκότωσαν οι Γερμανοί.
Σαν ξημέρωσε δόθηκε εντολή να κατέβουμε στο Σκάλωμα. Και αποκεί μεταφερθήκαμε αμέσως στην Κέρκυρα με πλοία του πολεμικού μας ναυτικού. «Ήταν εντολή του στρατηγού Μπότσαρη», λέει ο συγχωριανός μας Βασίλης Μάστορας. ΄Ηταν βεβαίως τακτική των ιθυνόντων, η οποία αποσκοπούσε στην αποψίλωση της
παραμεθορίου, για να μην μπορούν οι κομμουνιστές να επιστρατεύουν άντρες και να εφοδιάζονται με τρόφιμα και άλλα αναγκαία. Και πέτυχαν σε μεγάλο βαθμό το στόχο τους, αφού άδειασε όλη σχεδόν η παραμεθόριος από τους κατοίκους της.
Έτσι βρεθήκαμε πρόσφυγες στην Κέρκυρα ανταρτόπληκτοι ή αλλιώς "συμμοριόπληκτοι". Οι κομμουνιστές για πολλούς δεν ήταν παρά κοινοί συμμορίτες ! 

Γεώργιος Τσόγκας, Σαγιάδα, σσ. 219-220.

Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017

Κεραμίτσα. Η διάνοιξη του δρόμου.

Η διάνοιξη του δρόμου προς την Κεραμίτσα τη δεκαετία του ΄50.
Πηγή: Χρήστος Κολοβός

Κυριακή, 19 Νοεμβρίου 2017

Σουλιώτης

Τί χαλεύει ο Σουλιώτης με την...Αθηναία;

Ότι η Σουλιώτισσα με τον...Γιαννιώτη!


D[EVAL], C[harles]. Deux annés en Constantinople et en Morée (1825-1826) ou Esquisses historiques sur Mahmoud, les Janissaires, les Nouvelles Troupes, Ibrahim-Pacha, Solyman- Bey etc.; par M. D...M..., élève interprète du roi en Constantinople; ouvrage orné d'un choix de costumes orientauc soigneusement colorés, et lithographiés par M. Collin, élève de Girodet, Παρίσι, Nepveu, 1827.

κατασκευάζοντας...γλάστρες!



Είναι λίγο βαριές, αλλά δε βαριέσαι!

Παρασκευή, 17 Νοεμβρίου 2017

κι ήθελα το καμαρωτό της να ιδώ βήμα
και την λαμπρήν ανταύγεια της θωριάς της...

Το λικνιστό της βάδισμα ποθώ
το φωτεινό της πρόσωπο να δω


Θα προτιμούσα να δω το εράσμιο βάδισμά της
και το φωτεινό, λαμπερό προσωπό της,

Το αγαπημένο της το βήμα θα προτιμούσα να ᾽βλεπα εγώ, περπάτημα και τη λαμπρή ακτινοβολία του προσώπου της

Πέμπτη, 16 Νοεμβρίου 2017

Ο βομβαρδισμός της Βελίκας


ΑΝΩΤΕΡΑ ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ                                                      ΑΠΟΡΡΗΤΟΝ
 ΔΕΛΤΙΟΝ
ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 10-9-1948

ΠΕΡΙΟΧΗ: ΒΕΛΙΚΑ (R 689614)
ΩΡΑ: 0755-0830
ΑΕΡΟΠΛΑΝΑ: 2 ΝΤΑΚΟΤΑ (Α.Α.Ι.)
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: (7) Ερίφθησαν 14 βόμβαι, 500 λιβρών επί γραμμής από R 691710 έως R 690615 και μέχρι R 689618. Έτεραι 2 βόμβαι 500 λιβρ. Εις R 688610. Παρατηρήθησαν φαιοί καπνοί.
                                                         Ο ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΛΑΔΟΥ ΑΕΡΟΣ
                                                                       ΚΑΤΣΑΡΟΣ Ι.

                                                                       Επισμηναγός

Κυριακή, 5 Νοεμβρίου 2017

Από τον μηχανισμό των Αντικυθήρων στο celatone, κι απ’ το Ρολόι στο G.P.S.

Από τον μηχανισμό των Αντικυθήρων στο celatone, κι απ’ το Ρολόι στο G.P.S.

Τι κοινό μπορεί να έχουν ο Πολικός Αστέρας, με τον μηχανισμό των Αντικυθήρων,  και το celatone του Γαλιλαίου με το Ρολόι του John Harrison και το G.P.S. ;
Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά:
Ο πρώτος χαρτογράφος, αυτός που χάραξε τις αρχικές γραμμές πάνω στον πλανήτη, ήταν ο ίδιος ο Δίας!  Έστειλε δυό αετούς από τα πέρατα της οικουμένης να πετάξουν προς το κέντρο. Συναντήθηκαν πάνω από τους Δελφούς κι εκεί στήθηκε ο «ομφαλός» της γης, με το χαρακτηριστικό πλέγμα των συντεταγμένων.
Ο θεός κατοικούσε στον Όλυμπο και τον ουρανό, κι από κει ψηλά, μπορούσε να δει όλον τον κόσμο. 
Οι πρώτοι ναυτικοί όμως, πάνω στο επίπεδο της γης, κοίταζαν την απέραντη θάλασσα με εξ ίσου απέραντο φόβο. Γι αυτό ταξίδευαν δίπλα στις ακτές που τους πρόσφεραν άπειρα σημάδια για να βρουν την πορεία τους.Σημείωναν με προσοχή τα λιμάνια που έβρισκαν στο δρόμο τους κι έδιναν ελάχιστη σημασία στην ενδοχώρα και τα μυστήριά της. Αρκετά παράξενα είχε η θάλασσα με τις Σκύλες και τις Χάρυβδες που περίμεναν υπομονετικά τη λεία τους…
Tο μεγαλύτερο παράκτιο ταξίδι της αρχαιότητας το έκαναν οι Φοίνικες, ύστερα από εντολή του φαραώ της Αιγύπτου, του Νεκώ. Πέρασαν το στόλο τους από τη διώρυγα που κατασκεύαζε ο φαραώ στην Ερυθρά θάλασσα κι από κει έπλευσαν προς το νότο παράλληλα με την ακτή της Αφρικής. Όπου έβρισκαν πρόσφορο έδαφος έσπερναν στάρι, περίμεναν να καρπίσει και γέμιζαν τα’ αμπάρια τους. Μ’ αυτόν τον τρόπο έκαναν το γύρο της μαύρης Ηπείρου που ο Ηρόδοτος ονομάζει Λιβύη. Σε τρία χρόνια, πέρασαν τις ηράκλειες στήλες και γύρισαν στην Αίγυπτο δίνοντας στον εργοδότη τους την πληροφορία ότι σ’ όλη τη διάρκεια του μεγάλου ταξιδιού, είχαν τον ήλιο στο δεξί τους χέρι.
(Επειδή η ιστορία επαναλαμβάνεται ως…φάρσα, το ίδιο ταξίδι προσπάθησε να κάνει κι  ο Σατάσπης, ο γιος του Τεάσπη, απ᾽ τη γενιά των Αχαιμενιδών. Αυτός ο κατεργάρης, βίασε μια παρθένα, κι ο βασιλιάς Ξέρξης, αν και τον είχε ανηψιό, αποφάσισε να τον παλουκώσει!
Η μάνα του όμως -η αδερφή του βασιλιά- τον έπεισε να του αναθέσει μια ριψοκίνδυνη αποστολή για να τον ξεφορτωθεί: Το γύρο της…Αφρικής!
Ο Σατάσπης πήγε στην Αίγυπτο, ναύλωσε ένα καράβι και σαλπάρισε για τη μακρινή αποστολή που όμως δεν έλεγε να τελειώσει για μήνες ολόκληρους! Φοβήθηκε το μάκρος του ταξιδιού και την ερημιά και γύρισε πίσω. Προτίμησε το …παλούκωμα από την εξερεύνηση της Αφρικής!)


Την εποχή πριν τους χάρτες και τους πορτολάνους (χάρτες των λιμανιών) οι ναυτικοί σκάρωναν ένα τραγουδάκι που τους βοηθούσε να θυμηθούν καλύτερα τη διαδρομή.
Ίσως η Οδύσσεια, να ξεκίνησε σαν ένας τραγουδιστός…χάρτης της τότε οικουμένης!
Τα μακρινά ταξίδια έφερναν πλούτο, κι ο πλούτος αυτός στηρίζονταν πάνω στις γνώσεις και στις πληροφορίες. Κανένας δεν ήταν διατεθειμένος να μιλήσει για τις πηγές του.
 Λέγεται ότι όταν ρωμαϊκά πλοία αιχμαλώτισαν ένα φοινικικό εμπορικό, ο πλοίαρχος βύθισε το σκάφος του για να μην πέσουν στα χέρια των αντιπάλων οι πολύτιμοι χάρτες. Αργότερα, όταν μετά από μύριες περιπέτειες έφτασε στη Φοινίκη, οι συντοπίτες του τον αποζημίωσαν πλήρως για την απώλεια!
Η γνώση του ουρανού, τους έσπρωξε σε ακόμα πιο μακρινά ταξίδια. Οι ναυτικοί περισσότερο κοιτούσαν ψηλά, τον ήλιο και τ’ αστέρια, παρά το άγνωστο πέλαγος.
Αλλά ο ουρανός έκρυβε καλά τα μυστικά του! Χιλιάδες αστέρια λαμπύριζαν κι η Σελήνη, αυτή που τους βοηθούσε να μετράνε με ικανοποιητική ακρίβεια το χρόνο, δεν φαινόνταν διατεθειμένη να τους δείξει και το δρόμο.
 Ο βόρειος πολικός αστέρας ( Polaris) ή άλφα του αστερισμού της Μικρής Άρκτου ονομάστηκε κι «Αστέρι του Βορρά», γιατί απέχει μόνο 40 λεπτά του τόξου από τον Βόρειο Ουράνιο Πόλο. Αυτή του η (προσωρινή ή μάλλον «χιλιετιρηδιακή») ιδιότητα, τον έκανε πολύ αγαπητό στους ναυτικούς.
To χρησιμότερο αστέρι του ουρανού βρίσκεται πρακτικά στο ίδιο σημείο όλες τις ώρες και οποιαδήποτε στιγμή του χρόνου, κι έτσι βοηθάει όχι μόνο τη ναυσιπλοΐα αλλά και την εύρεση του βορρά από ξηρά και θάλασσα τις νύχτες με ξαστεριά.
Οι Σουμέριοι, που ενδιαφέρονταν για την αστρολογία αλλά λίγο για τη θάλασσα, τον ονόμασαν «αρκ» δηλαδή άμαξα μια και μοιάζει πολύ μ’ ένα κάρο σαν αυτό που μετέφεραν κάθε μέρα τα προϊόντα από τα εύφορα χωράφια τους.
Οι Έλληνες φαίνεται ότι μπέρδεψαν την αρκ με την …άρκτο, κι έτσι η αρκούδα αυτή των ουρανών απέχτησε μια τεράστια ουρά στην άκρη της οποίας φέγγει ο Πολικός Αστέρας. Βέβαια η αρκούδα έχει μια σταλιά ουρά, αλλά αυτό δεν φαίνεται να ενόχλησε και πολύ τους Έλληνες ονοματοδότες…
Στην ινδική μυθολογία ο Πολικός ήταν ο πρίγκηπας Dhruva «πόλος» στα Σανσκριτικά.
Στα μεσαιωνικά λατινικά ονομάζονταν Navigatoria, καθοδηγητικός αστέρας.
Οι Βενετσιάνοι τον ονόμαζαν Stella Maris (Θαλάσσιο Αστέρα) κι οι Αγγλοσάξονες τον έλεγαν Scip-steorra, το Άστρο του Πλοίου, για ευνόητους λόγους.
Οι Κινέζοι  Tien Hwang Ta Ti, ο Μέγας Αυτοκρατορικός Κυβερνήτης των Ουρανών.
Οι Άραβες αστρονόμοι τον γνώριζαν ως Al Kaukab al Shamaliyy, το Αστέρι του Βορρά.
 Τέλος, η σύγχρονη επίσημη αγγλική και διεθνής ονομασία, Polaris, είναι συντόμευση του Stella Polaris, «Πολικός Αστήρ».
Βέβαια στην ακμή της αρχαίας Αιγύπτου τη θέση του κατείχε ο Θουμπάν κι ο μεγαλύτερος ναυτικός όλων των εποχών (αν και δεν κατάφερε να φέρει ούτε ένα καράβι του κι ούτε έναν ναύτη πίσω στην πατρίδα) ο Οδυσσέας, δεν θα πρέπει να τον βρήκε και πολύ χρήσιμο στη δεκάχρονη περιπλάνησή του στα αφιλόξενα πελάγη.
Στην αρχαία Ελλάδα ο  Πολικός Αστέρας απείχε πολύ από τον πόλο (πάνω από 14 μοίρες το 450 π.Χ.) και βέβαια είχε άλλο όνομα:  «Φοινίκη». Ίσως οι τολμηρότεροι Φοίνικες, να είχαν βρει τον τρόπο να συνδέσουν με άλλους υπολογισμούς τον αστέρα με τον Βορρά…
Ο Ίππαρχος ο Ρόδιος, ο πατέρας της (δυτικής) αστρονομίας, έγραφε πως ο πόλος ήταν
«σ’ ένα άδειο μέρος του ουρανού».
Στον Ίππαρχο χρωστάμε την πρώτη προσπάθεια να χωριστεί η απέραντη τότε σφαίρα της γης μ’ ένα δίχτυ παραλλήλων και μεσημβρινών, που θα έκανε τον εντοπισμό μιας θέσης ευκολότερο από τις αόριστες περιγραφές του Ηρόδοτου για παράδειγμα.
 Ο Ίππαρχος, κοιτάζοντας τον έναστρο ουρανό από τις ακτές του ανατολικού Αιγαίου, σκέφτηκε σωστά ότι μόνο με τη μέτρηση του χρόνου θα μπορούσε να λυθεί το πρόβλημα του γεωγραφικού μήκους (το γεωγραφικό πλάτος το είχαν λύσει με τη θέση του ήλιου πάνω από τον ορίζοντα με τη χρήση του αστρολάβου και -πολύ αργότερα- του εξάντα).
Με τις κλεψύδρες όμως της εποχής του δεν θα μπορούσε να ελπίζει ότι θα είχε μεγάλη επιτυχία στον εντοπισμό, αν και αρκετοί ιστορικοί πιστεύουν ότι ο συγκεκριμένος ερευνητής δεν έμεινε μόνο εκεί: Ίσως είναι ο πατέρας του περίφημου μηχανισμού των Αντικυθήρων, που παρά τις έρευνες τόσων επιστημόνων, ακόμα είναι άγνωστος ο αριθμός των πληροφοριών που έδινε στους ταξιδιώτες.
Ο Κλαύδιος Πτολεμαίος στην Αλεξάνδρεια, συνέχισε το έργο του Ίππαρχου, τελειοποιώντας το σύστημα των συντεταγμένων. Οι χάρτες του αντιγράφτηκαν για αιώνες σε βυζαντινά μοναστήρια και μεταφράστηκαν στα λατινικά. Το κύριο έργο του όμως, η «Μεγίστη», σώθηκε από τους Άραβες αντιγραφείς ως «Αλμαγέστη».
(Πριν από χρόνια, κατέβηκα τα χιλιοχρονίτικα σκαλιά της κρύπτης του μοναστηριού του Βατοπεδίου στον Άθω, για να δω και να φωτογραφίσω τον 10ο πίνακα που χρονολογείται στον 13ο αιώνα μ.Χ. Κράτησα στα χέρια μου τη περγαμηνή, σαν το «Άγιο Δισκοπότηρο». Ορκίζομαι ότι διέκρινα καθαρά το όνομα της…Σαγιάδας στις ακτές της Ηπείρου!)

Για τους αρχαίους δεν υπήρχε ζήτημα αν η γη είναι σφαιρική. Ο Ερατοσθένης είχε υπολογίσει με εκπληκτική ακρίβεια για την εποχή του την περιφέρεια της γης. Ο Στράβων στηριζόμενος σ’ αυτές ακριβώς τις θεωρίες, πίστευε ότι αν κανείς κατάφερνε να πλεύσει στην ίδια παράλληλο, θα μπορούσε να περάσει από την Ιβηρική χερσόνησο στην Ινδία. Μόνο εμπόδιο ο Ατλαντικός ωκεανός. Αυτό το κολοσσιαίο «εμπόδιο» κράτησε τους αρχαίους μακριά από την Ινδία.
Οι Ρωμαίοι, πιο πρακτικοί, μέτρησαν τον κόσμο με τα βήματα ενός λεγεωνάριου. Πόσα βήματα από τη Ρώμη ως την επαναστατημένη Παλαιστίνη; Ανάμεσα τους σταθμοί ανεφοδιασμού. Οι λεγεώνες έφταναν στην ώρα τους αλλά ο κόσμος πήρε την μορφή που έχουν οι σύγχρονοι χάρτες του…μετρό!( βλ. Tabula Peutingeriana).



Οι παλιές θεωρίες του Στράβωνα δεν ενόχλησαν τον Κοσμά τον Ινδικοπλεύστη που ακολουθώντας τους παλιούς θαλάσσιους δρόμους  υποστήριξε με βάση τις γραφές, ότι η γη είναι…επίπεδη και ορθογώνια όπως η αγία τράπεζα!

Οι ομοϊδεάτες του προχώρησαν λίγο παραπέρα και έριξαν την επιστήμη στο βούρκο της θρησκοληψίας! Η επίπεδη γη έχασε το πλέγμα των παραλλήλων και των μεσημβρινών οι οποίοι φεύγοντας, άφησαν πίσω τους ένα τεράστιο «Τ».
Η παράλληλη γραμμή ήταν η Μεσόγειος θάλασσα. Η κάθετη ο…Ιορδάνης ποταμός!
Η Ασία με τον Παράδεισο στο Βορρά, η Αφρική στην Ανατολή και η Ευρώπη, στη Δύση μοιράζονταν τον χριστιανικό κόσμο. Γύρω από τα τρία αυτά κομμάτια γης κυλούσε τα νερά του ο αρχαίος Ωκεανός. 




Η Ιερουσαλήμ έγινε το κέντρο του κόσμου. Εx oriente lux (εξ ανατολών το φως). Ο θεός δεν δημιούργησε τις συντεταγμένες (όπως αργότερα δεν έπαιζε ζάρια).
Ο άγιος Ισίδωρος της Σεβίλλης έλυσε το ζήτημα των χαρτών με τον χριστιανικό τρόπο.
Η Ιερουσαλήμ έγινε το κέντρο του κόσμου. Εx oriente lux (εξ ανατολών το φως). Ο θεός δεν δημιούργησε τις συντεταγμένες (όπως αργότερα δεν έπαιζε ζάρια).
Ο σκοτεινός μεσαίωνας φωτίζονταν μόνο από το φως της ανατολής. Από την ανατολή όμως έρχονταν τα πολύτιμα μπαχάρια, τα οποία οι Άραβες μετέφεραν με τα καραβάνια τους ως τα παλιά λιμέρια των Φοινίκων, στους Άγιους τόπους. Εκεί τα φόρτωναν στα καράβια τους οι Βενετσιάνοι. Είχαν φροντίζει να ασφαλίσουν το θαλάσσιο δρόμο τους με δεκάδες σταθμούς ανεφοδιασμού με μικρά και μεγάλα φρούρια. Εμπορικός λαός οι υπήκοοι της Γαληνοτάτης, δεν ενδιαφέρονταν για κατακτήσεις και πολέμους. Η επικράτειά τους έφτανε μέχρι το βεληνεκές των κανονιών απ’ τα καράβια της!
 Ούτε η θρησκεία στάθηκε εμπόδιο. Ήτανε πρώτα Βενετοί και μετά Χριστιανοί.(Siamo Veneziani e poi Cristiani).
Το πιπέρι της μακρινής ανατολής ξεπερνούσε με το βάρος του το χρυσάφι. Τα ποτάμια της κεντρικής Ευρώπης ήταν γεμάτα από τις μαούνες που μετέφεραν το πολύτιμο φορτίο και γύριζαν φορτωμένες με πρώτες ύλες από τον Βορρά.
Ώσπου η αναγέννηση, έφερε ξανά την αρχαιότητα στο προσκήνιο. Κι έτσι η Δύση γνώρισε τον Πτολεμαίο και τους χάρτες του.
Πάνω σ’ αυτές τις μακρινές θεωρίες της αρχαιότητας, έσκυψε ένας τολμηρός θαλασσοπόρος: Ο Χριστόφορος Κολόμβος μελέτησε τον Πτολεμαίο και τον Στράβωνα κι είδε ότι θα μπορούσε να πάει στην Ινδία από την …πίσω πόρτα! Φαίνεται ότι σίγουρα αγνοούσε τον Ερατοσθένη και τις μετρήσεις του για την περιφέρεια της γήινης σφαίρας, αλλιώς δεν θα  ξεκινούσε ποτέ το παράτολμο ταξίδι του. Γνώριζε πώς να υπολογίζει το γεωγραφικό πλάτος (αν και οι αναπαραστάσεις των ταξιδιών του πάνω στον Ατλαντικό μας κάνει να αμφιβάλουμε) αλλά αγνοούσε τη μέτρηση του γεωγραφικού μήκους! Ο Στράβωνας του ψιθύριζε ότι αν κρατούσε σωστά τη ρότα του, ξεκινώντας από την Ιβηρική, θα έφτανε στην Ινδία. Αν το πετύχαινε και δεν βρισκόνταν η Β. Αμερική να τον εμποδίσει, θα έφτανε κάπου στην Ιαπωνία! Μέχρι το τέλος της πολυτάραχης ζωής του, πίστευε ότι οι υπολογισμοί του ήταν σωστοί. (Αυτό άλλωστε πιστεύουν και οι επιστήμονες όλων των εποχών, μέχρι που οι επόμενοι γελάνε με την αφέλειά τους!)
Τα ταξίδια του Κολόμβου, άνοιξαν τον ασκό του Αιόλου για μιαν ακόμη φορά! Οι Πορτογάλοι ακολούθησαν κι οι Άγγλοι δεν έχασαν την ευκαιρία! Τώρα πια τα ταξίδια των Βενετσιάνων έχασαν την αίγλη τους. Η σιγουριά της αλυσίδας των φρουρίων στις ακτές της Μεσογείου, χάθηκε για πάντα! Τα ποντοπόρα καράβια των Ισπανών γύριζαν φορτωμένα χρυσάφι από την νέα ήπειρο! Αλλά στο δρόμο τους παραμόνευαν εκτός από τα στοιχεία της φύσης κι οι πεινασμένοι κουρσάροι κι οι πειρατές!
Ο βασιλιάς Φίλιππος ο 3ος της Ισπανίας, απελπισμένος από τις συχνές επιθέσεις στα πλοία του, έταξε μια ισόβια σύνταξη σ’ όποιον κατάφερνε να λύσει το πρόβλημα του γεωγραφικού μήκους. Η έλλειψη αυτής της γνώσης, ανάγκαζε τα βαριά καράβια του βασιλείου να πλέουν στις γνωστές ρότες, τις οποίες φυσικά γνώριζαν οι κουρσάροι κι οι πειρατές. Κανένας καπετάνιος δεν ρισκάριζε να ξανοιχτεί στην απεραντοσύνη του ωκεανού. Όσοι τόλμησαν να χαράξουν νέες πορείες, η θάλασσα τους κράτησε για πάντα κοντά της.
Αυτή τη σύνταξη πόθησε ο πρώτος άνθρωπος που χρησιμοποίησε τηλεσκόπιο για να παρατηρήσει τον ουρανό. Ο Γαλιλαίος, μ’ αυτά που είδε, άλλαξε την εικόνα της ανθρωπότητας για τον κόσμο. Τα βουνά της Σελήνης κι οι κηλίδες του ήλιου, μπορεί να εντυπωσίασαν τους ερευνητές, όμως τα τέσσερα φεγγάρια του Δία, αυτά που ο Γαλιλαίος ονόμασε «άστρα των Μεδίκων» για ευνόητους λόγους, έμελε να έχουν έναν απρόσμενο πρακτικό ρόλο: Οι εκλείψεις αυτών των ουρανίων σωμάτων ήταν τόσο συχνές και απόλυτα ακριβείς, ώστε μπορούσε κάποιος να ρυθμίσει το ρολόι του. Γρήγορα έφτιαξε αστρονομικούς πίνακες με τις εξαφανίσεις των δορυφόρων πίσω από τον γιγάντιο Δία.
Βασισμένος σ’ αυτή την εκπληκτική παρατήρηση, ζήτησε από το βασιλιά την αμοιβή του.

Ο Φίλιππος όμως, όπως κι οι αρχηγοί του στόλου του, μπερδεύτηκαν με τα φεγγάρια και τα τηλεσκόπια. Ο Γαλιλαίος, απτόητος, κατασκεύασε μια φορητή μηχανή παρατήρησης, που την ονόμασε celatone. Ήταν ένα κράνος, όπου στη μια τρύπα για τα μάτια είχε προσαρμοστεί ένα τηλεσκόπιο. Το άλλο μάτι έμενε ελεύθερο να βρει το Δία και τα φεγγάρια του στο στερέωμα.

 Όταν οι ναυτικοί παρατήρησαν ότι σ’ ένα πλοίο που σκαμπανεβάζει στην τρικυμία είναι αδύνατο να σταθεί κανείς όρθιος, όχι να παρατηρήσει και τα φεγγάρια, ο Γαλιλαίος σχεδίασε μια βάσκα που τοποθετείται μέσα σε μια ελάχιστα μεγαλύτερη. Ανάμεσα στις δυο μπανιέρες υπάρχει λάδι. Ο Καπετάνιος θα έμπαινε μέσα και χωρίς να κλυδωνίζεται θα παρατηρούσε το Δία. 

Οι ναυτικοί έδωσαν τέρμα στη συζήτηση κι ο Φίλιππος δεν έδωσε τη σύνταξη στον Γαλιλαίο. Αυτός πικραμένος απευθύνθηκε στην Τοσκάνη και την Ολλανδία. Για όλη αυτή την ανακάλυψη, έλαβε ως δώρο μια χρυσή καδένα!
Μπορεί οι ναυτικοί να γέλασαν με το κράνος και την μπανιέρα του Γαλιλαίου, όμως οι χαρτογράφοι στη στεριά, γρήγορα χρησιμοποίησαν τα φεγγάρια του Δία για τη χάραξη των καινούριων χαρτών. Τα αποτελέσματα ήταν σημαντικά! Οι παγκόσμιοι χάρτες άλλαξαν τόσο που ο βασιλιάς της Γαλλίας Λουδοβίκος 14ος, συνηθισμένος από τους παλιούς χάρτες της επικράτειάς του, που έδειχναν τη Γαλλία μεγαλύτερη στο μήκος απ’ ότι ήταν στην πραγματικότητα, όταν είδε τους καινούριους που συντάχθηκαν με τα καινούρια δεδομένα της εύρεσης του γεωγραφικού μήκους, παραπονέθηκε ότι έχασε περισσότερα εδάφη από τους…αστρονόμους, παρά από τους εχθρούς του!
Βέβαια, στα φεγγάρια του Δία, οφείλουμε κι άλλη μια ανακάλυψη. Ο Γαλιλαίος είχε σκεφτεί σωστά ότι το φως δεν μεταδίδονταν ακαριαία. Θέλησε να μετρήσει την ταχύτητά του ανάβοντας φανούς σε μακρινές αποστάσεις και, φυσικά, απέτυχε.
Όμως οι αστρονόμοι που τον διαδέχτηκαν παρατηρώντας τα φεγγάρια του Δία, είδαν ότι οι εκλήψεις τους καθυστερούσαν μερικά λεπτά, όταν η γη απομακρύνονταν από το Δία.

Ο Γαλιλαίος ποτέ δεν θα μπορούσε ν΄ ανάψει ένα φανάρι σε τόσο τρομακτικές αποστάσεις στο διάστημα!

Για τους ναυτικούς που γέλασαν με τον Γαλιλαίο και το celatone του, τίποτε δεν άλλαξε για πολλά χρόνια.
Στις 22 Οκτώβρη του 1707, στο νοτιοδυτικό άκρο της Βρετανίας στα νησιά Σίλι, σ’ ένα πραγματικό νεκροταφείο καραβιών, δυο χιλιάδες ναύτες έχασαν τη ζωή τους μέσα σε μια νύχτα! Όχι πολύ μακριά από το θρυλικό «Merchand Royal», που βυθίστηκε το 1641 στον ύφαλο Σέβεν Στόουνς, επιστρέφοντας από τις Δυτικές Ινδίες γεμάτο με αμύθητους θησαυρούς (έμεινε στην ιστορία ως το Ελντοράντο των θαλασσών), τέσσερα αγγλικά πολεμικά πλοία, έπεσαν πάνω σε ξέρες.
Οι έμπειροι καπετάνιοι της πανίσχυρης βρετανικής αυτοκρατορίας, δεν μπόρεσαν να υπολογίσουν σωστά τη θέση των καραβιών τους, που βυθίστηκαν αύτανδρα. Γνώριζαν με ακρίβεια το γεωγραφικό πλάτος (δηλαδή τη θέση των καραβιών ανάμεσα στον Ισημερινό και τον βόρειο πόλο), αλλά αγνοούσαν το σπουδαιότερο:
Την απόσταση ανάμεσα στον Ατλαντικό ωκεανό και τα ύπουλα βράχια.
Αυτή η άγνοια, μαζί με την υπεροψία που συνόδευε τους ευγενείς ήταν κι η αιτία του θανάτου τους όπως και χιλιάδων άλλων ναυτικών από την αυγή της ιστορίας…
(Το μακάβριο αστείο αυτής της ιστορίας ήταν ότι ένα ταπεινός ναύτης, τόλμησε να παρουσιαστεί στον καπετάνιο και να του κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου!
Πήγαιναν κατευθείαν στις ξέρες!
Ο καπετάνιος, ως ευγενής και απόλυτα νομοταγής, αντέδρασε ακαριαία: Κρέμασε το ναύτη για παραδειγματισμό και συνέχισε την πορεία του!

Η νύχτα κι η ομίχλη ανέλαβαν τα υπόλοιπα. Η θάλασσα δεν ξεχωρίζει τους ευγενείς από τους πληβείους κι απέδωσε τη δική της δικαιοσύνη. Ο καπετάνιος κατάπιε την πίκρα του μαζί με μπόλικο αλμυρό νερό, όμως κάποιος δαίμονας τον έσωσε. Κατάφερε να βγει στη στεριά. Ως αριστοκράτης, έσωσε το τομάρι του, κι άφησε το στόλο να πάει κυριολεκτικά στα τσακίδια. Όμως αυτή η ευγενική του καταγωγή τον έστειλε τελικά στον τάφο: Μια γυναίκα που έψαχνε για τίποτα χρήσιμο μέσα στα συντρίμμια που ξέβρασε η θάλασσα, είδε το σμαραγδένιο δαχτυλίδι του και το πήρε, μαζί με τη ζωή του!)


Μετά απ’ αυτό το τραγικό δυστύχημα, το βρετανικό κοινοβούλιο, αποφάσισε το 1714 να δώσει τη μεγαλύτερη αμοιβή της αυτοκρατορίας σ’ όποιον κατάφερνε να βρει έναν τρόπο προσδιορισμού του γεωγραφικού μήκους! Τα λύτρα για την περίπτωση…απαγωγής του βασιλιά είχαν οριστεί σε 20.000 χρυσές λίρες (κι αυτός ήταν ένας καλός λόγος για να σχεδιάσει κανείς αυτή την επιχείρηση!)
Τα ίδια θα έπαιρνε όποιος έβρισκε τη λύση σ’ αυτό το αιώνιο πρόβλημα!
Εννοείται ότι την επόμενη μέρα, μια φρενίτιδα κυρίευσε τον μισό πληθυσμό της Ευρώπης! Επιστήμονες, αστρονόμοι, αστρολόγοι και …χαρτορίχτρες ασχολήθηκαν με το πρόβλημα. Αυτός όμως που ξεπέρασε τα όρια της ανθρώπινης λογικής, ήταν ένας Γάλλος τσαρλατάνος, ο οποίος ανακάλυψε τη «συμπαθητική σκόνη». Βασιζόνταν στην πανάρχαια θεωρία της ομοιοπαθητικής: Όπως οι άνθρωποι των σπηλαίων ζωγράφιζαν ζώα στα τοιχώματα κι αυτούς να τα λογχίζουν, όπως στη μαγεία κατασκεύαζαν το κέρινο αντίγραφο αυτού που ήθελαν να βλάψουν, έτσι και στην περίπτωση της σκόνης αυτής, η ομοιοπαθητική κυριαρχούσε με την αντίθετη φορά.
 Όπως κι η κόκα-κόλα, κι η σκόνη αυτή, στην αρχή προορίζονταν για φάρμακο.
Το θαυματουργό αυτό κατασκεύασμα (που η σύνθεσή του φυσικά -όπως και του αναψυκτικού-παραμένει μυστήριο) γιάτρευε τις πληγές.
Η πρωτοτυπία του ήταν ότι δεν έμπαινε πάνω στην πληγή, αλλά πασπαλίζονταν πάνω στο…όργανο που την προκάλεσε! Αφού μια βελόνα προκαλούσε κακό στο κέρινο σώμα, ας γιατρέψουμε τη…βελόνα!
Μαχαίρια, τσεκούρια, λόγχες, βέλη κι ότι αιχμηρό μπορεί να φανταστεί ο νους, γνώρισαν την επαφή με το…θαυματουργό φάρμακο!
Είχε όμως μια και μοναδική παρενέργεια αυτή η «θεραπεία».
Τη στιγμή που η σκόνη άγγιζε το αντικείμενο, το θύμα (όσο μακριά κι αν βρίσκονταν εκείνη τη στιγμή) τρελαίνονταν από τον πόνο!  Ήταν μια ομαδική ψύχωση αντίστοιχη της προσπάθειας για την εύρεση του γεωγραφικού μήκους, αλλά τι σχέση μπορούσε να έχει με αυτό;
Η απάντηση είναι απλή: Αν κάποιος τραυμάτιζε ένα σκύλο (στην καλύτερη περίπτωση, γιατί ένας σκλάβος θα μπορούσε μια χαρά να παίξει αυτό το ρόλο) και τον επιβίβαζε σ’ ένα ποντοπόρο καράβι, κάθε μεσημέρι θα μπορούσε (κρατώντας το μαχαίρι στο λιμάνι) να ρίχνει την περίφημη σκόνη πάνω στη λάμα. Ο άτυχος σκύλος (ή ο σκλάβος) θα ούρλιαζε απ΄τους πόνους στο κατάστρωμα, κι ο καπετάνιος θα ήξερε την ακριβή ώρα του λιμανιού!

Όσοι ναυτικοί πίστεψαν αυτές τις «θεωρίες» το πλήρωσαν με τη ζωή τους, όπως κι αυτοί που βασίζονταν στα πρωτόγονα ρολόγια, για να βρουν το στόχο τους, μέσα στην απεραντοσύνη των ωκεανών.


Αργότερα, χάρη στις προσπάθειες ενός πεισματάρη ωρολογοποιού, του Τζον Χάρισον, κατασκευάστηκαν μια σειρά από απίστευτα ακριβή για την εποχή τους ρολόγια, τα οποία έλυσαν ικανοποιητικά το πρόβλημα που απασχόλησε γενιές ναυτικών.

Αν διαιρέσουμε τις 360 μοίρες όλων των μεσημβρινών της Γης με τις 24 ώρες που διαρκεί μια περιστροφή της, θα δούμε ότι δύο σημεία που απέχουν 15 μοίρες γεωγραφικού μήκους, έχουν μεσημέρι με διαφορά μιας ώρας ακριβώς. Αν το ρολόι του πλοίου είχε ρυθμιστεί να δείχνει 12.00 π.μ. το μεσημέρι (ελεγμένο με τον εξάντα) στο λιμάνι αναχώρησης  (αργότερα ως σημείο μηδέν ορίστηκε το Γκρίνουιτς της Αγγλίας), ενώ στο σημείο που έπλεε το πλοίο την άλλη μέρα ο ήλιος έφτανε στο ψηλότερο σημείο του στερεώματος όταν το ρολόι έδειχνε 13.00 μμ, θα σήμαινε ότι το πλοίο βρίσκονταν επάνω στον μεσημβρινό που περνάει 15 μοίρες δυτικά από το λιμάνι κ.ο.κ.
Τα ρολόγια του Χάρισον και των συνεχιστών του, έδειχναν με ακρίβεια την ώρα του λιμανιού απ’ όπου ξεκίνησε το πλοίο, καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού του. Έτσι, μετατρέποντας τη διαφορά της ώρας σε μοίρες, έβρισκαν πια εύκολα και γρήγορα το γεωγραφικό μήκος.

Σε συνδυασμό με τις κινήσεις των άστρων και της σελήνης, αυτή η φαινομενικά απλή μέθοδος, αποδείχτηκε σωτήρια, ως τη στιγμή που οι ναυτικοί σταμάτησαν να βλέπουν τα’ αστέρια για την πορεία τους.
Τώρα πια το βλέμμα τους είναι στραμμένο, όχι στους δορυφόρους του Δία, αλλά του ανθρώπου. Το δορυφορικό σύστημα πλοήγησης καλύπτει όλο τον πλανήτη και τη θέση των ρολογιών του Χάρισον έχουν πάρει τα ατομικά ρολόγια.
Τίποτα όμως δεν θα αλλάξει. Στην ιστορία της ανθρωπότητας, αυτή η μικρή κατασκευή που κρατάει στα χέρια του αυτός ο αυστηρός κύριος στο παλιομοδίτικο πορτραίτο, θα ονομάζεται για πάντα «το Ρολόι»!

                                                       ΤΕΛΟΣ


Τετάρτη, 1 Νοεμβρίου 2017

Χορεύοντας με την...Μουργκάνα!

Πρώτη προσπάθεια για να κολληθούν οι τρεις διαφορετικοί χάρτες μεταξύ των (περιμένοντας τον...τέταρτο που τον έχω, αλλά είναι του 1937). Τα χρώματα είναι διαφορετικά, οι ισοϋψείς -φυσικά- δεν ταιριάζουν ούτε η κάνναβος, κι εγώ παλεύω με το...φωτοσόπι.
Το σημείο "G" είναι στο...Κουρεμάδι κι εγώ -αν τελειώσω- πρέπει να προσθέσω σε επίπεδα, τις θέσεις των μονάδων και τις οχυρώσεις. Μετά τις κινήσεις στην κάθε -μεγάλη- μάχη (Σκητάρι, Τσεροβέτσι, Μεσοβούνι, ελιγμός). Αν μ' αφήκει ο Γιαραμπής θα το...μπιτίσω!

Τρίτη, 31 Οκτωβρίου 2017

Ηγουμενίτσα

Έχει τσιμενταριστεί αρκετά, οπότε μπορούμε να την αποκαλέσουμε Η γουμενίτσα!
Φωτογραφία: Ηνωμένοι φωτορεπόρτερ. (Τότε δεν τσ' είχε πιάκει η μανία με τα τελικά s )

Δευτέρα, 30 Οκτωβρίου 2017

ΜΟΥΡΓΚΑΝΑ 1948. Ο απόλυτος χάρτης!

Αργά και βασανιστικά συμπληρώνεται ο μεγάλος χάρτης της ΜΟΥΡΓΚΑΝΑΣ του 1948. (1/50.000) Ένας χάρτης βρέθηκε στη Γεωγραφική Υπηρεσία Στρατού (ΦΙΛΙΑΤΕΣ), δυο στη Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού ΤΣΑΜΑΝΤΑΣ, ΓΚΡΙΜΠΟΒΟΝ), λέτε ο τέταρτος (ΔΟΛΙΑΝΑ) να βρεθεί στον Περισσό; (Λιέμε τώρα!)
Η ανάλυση του χάρτη...(στο βιβλίο θα τυπωθεί ένας χάρτης 1/50.000 ο οποίος θα αποτελείται από τους τέσσερις χάρτες, γιατί η ευρύτερη περιοχή της Μουργκάνας πέφτει σε πολλές μεριές!)

Σάββατο, 28 Οκτωβρίου 2017

Ποιά ήταν τα φυλάκια που δέχτηκαν τις πρώτες επιθέσεις των Ιταλών; Απόσπασμα χάρτη που μου παραχωρήθηκε από τη Δ/νση Ιστορίας Στρατού. Δωράκι για τη σημερνή...
Ελπίζω με τον καιρό να κάνω ένα αφιέρωμα σ' αυτά τα φυλάκια (μέχρι το ΛΕΛΟΥΔΑ της Καστάνιανης).

Δευτέρα, 23 Οκτωβρίου 2017

Ορχιδέες

Να μη ξεχάσουμε και τις παλιές αγάπες...

Μεγεθύνοντας




Η Γουμενίτσα του Μελετζή, μέσα από μεγεθύνσεις των φωτογραφιών του (σε συγκεκριμένα σημεία)

Σάββατο, 21 Οκτωβρίου 2017


"Ένα αίνιγμα της Τσαμουριάς είναι αυτό που συνέβη στις αλβανικές καθολικές εκκλησίες επειδή οι Οθωμανοί όταν ήρθαν δεν βρήκαν την ορθόδοξη εκκλησία, αλλά την καθολική. Γιατί οι αλβανικές καθολικές εκκλησίες επέστρεψαν κατά τη διάρκεια της οθωμανικής περιόδου στην Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία; Σήμερα υπάρχει ακόμη μια μικρή κοινότητα στην Τσαμουριά, στην Πρέβεζα που ανήκει στην καθολική πίστη. Στη φωτογραφία , η καθολική εκκλησία στην Παραμυθιά που επέστρεψε στην ορθόδοξη εκκλησία."

Παρακολουθώ τις δημοσιεύσεις των Αλβανοτσάμηδων στο Φεϊσβούκινο και σαλτάρω! Ο Arben Llalla έχει γράψει πρόσφατα βιβλίο για την Τσαμουριά. Πέρα από το γεγονός ότι κατακλέβει τις φωτογραφίες από το LA BASTIA και τις ανεβάζει για δικές του (πρόσφατο παράδειγμα εδώ)

συνεχίζει με παλαβές θεωρίες! Τελικά, αυτοί κάνουν μεγάλη ζημιά στην υπόθεση που δήθεν εξυπηρετούν. Όχι στη Χάγη δεν πάνε μ' αυτά τα επιχειρήματα, αλλά ούτε στην Κωλοπετινίτσα!