"-Ποιούς κάψαταν; -Τους Σαγιαδινούς! - Άντε και στα δικά μας τώρα! "

Παρασκευή, 1 Ιουλίου 2016

Γουμενίτσα

Καλό μήνα, με μια Γουμενίτσα από το eBay.

Τρίτη, 28 Ιουνίου 2016

καταχύστρα

Σίγουρα δεν είναι συνηθισμένο θέαμα μιά καταχύστρα ή ζεματίστρα.
Βρισκόνταν σε οχυρωμένες κατοικίες, πάνω από την είσοδο
κι από κει ζαμάταγαν τους ανεπιθύμητους!
Η συγκεκριμένη, βρίσκεται σ' έναν απ' τους νερόμυλους
της Σκέφαρης, στον κάμπο του Σμέρτου.

Σήμερα συνεννοήθηκα με την Υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων
για να στείλουν κάποιον να τα καταγράψει όλα αυτά:
Τους μύλους, το μυλαύλακο, το γεφύρι, τη βρύση
και το καλντερίμι.
Ακόμα, συνεννοήθηκα με το τοπικό διαμέρισμα
και τον Πολιτιστικό σύλλογο Σμέρτου
ώστε όλοι μαζί να δουλέψουμε
για την προστασία και την ανάδειξη του χώρου.
Πιστεύω ότι πολύ σύντομα θα σας έχω νεότερα!

Δευτέρα, 27 Ιουνίου 2016

Στη μνήμη της Γεωργίας...


Το αρχείο είναι από την UNRRA 
Georgia Kretsi, «The ‘‘Secret’’ Past of the Greek-Albanian Borderlands», περ. Ethnologia Balcanica, 6 (2002), σ.171-95. 

(Όταν οι Λιοψιώτες γύριζαν ευχαριστημένοι από την Σαγιάδα, με τραγούδια και χαρές, ένας γέρος Λιοψιώτης τους ρώτησε:
-Ποιούς κάψαταν ωρέ;
-Τους Σαγιαδινούς!
-Άντε και στα δικά μας τώρα, τους απάντησε, κουνώντας το κεφάλι του.) 

Πέμπτη, 23 Ιουνίου 2016

υπό το σεληνόφως

Μεταμεσονύχτια Σαγιάδα...

Τετάρτη, 22 Ιουνίου 2016

Επίλυση διαφοράς, 1827. Μαΐου :3:



Δίδεται το παρόν μαρτυρικόν γράμμα του Γιάννη Καραμπίνα[1], διά μίαν λογοτριβήν οπού είχε αναμεταξύ με τον υιόν του Γιάννη Τζούνα του Κώστα, οπού εζητούσε με κάποιους λογαριασμούς να λάβει ο Κώστας Τζούνας, από τον Γιάννη Καραμπίνα - με διαταγήν των αγάδων Νταλιαναίων[2] Σελμάν αγά και Ντεμάτων[3] αγάδων- και ήλθε παρών εις την εδώ βασιλικήν δουγάνα[4] εθεωρήσαμε τους λογαριασμούς τους και δεν ήβραμαν κανένα δίκαιον του Κώστα Τζούνα διά να λάβει από Καραμπίνα ούτε παράν. Ο ειρημένος Καραμπίνας είχεν εξόφλησιν από όσους λογαριασμούς είχαν με τον Γιάνη Τζούνα, οπού τον είχεν πληρωμένον έως τον παράν - παρών εδώ εις την δουγάνα ήλθε και ο Ισούφ αγα Πάλος από Καλμπάκι[5], και Μεχμέτ αγάς του Λιάζε Ιμέρη από Φιλιάτες, είδαν και αυτοί οπού ο Καραμπίνας δεν χρεωστεί τίποτας του Κώστα Τζούνα υιού του Γιάννη- διό δίδωμεν το παρόν μας - διά ένδειξιν της αληθείας.                                  1827. Μαΐου :3: Σκάλωμα Σαγιάδα:
                                        Σιδερή Πράτζ--ς Δεριτόρως[6] του Σκαλωμάτου
                                        μαρτυρώ. Ιδού σφραγίζομεν και την βούλαν                                                                                    δουγάνας-:



[1] Ο Γιάννη Καραμπίνας, ήταν από το Φοινίκι Φιλιατών.
[2] Οι Νταλιαναίοι, ήταν αρχηγική φάρα της Κονίσπολης (σημ. Αλβανία).
[3] Οι Ντεμάτες μαζί με τους Σεϊκάτες ήταν οι μεγάλες αρχηγικές φάρες του Φιλιατιού.
[4] δουγάνα, ντογκάνα= το τελωνείο.
[5] Καλμπάκι, η σημερινή Ελαία Φιλιατών.
[6] Δεριτόρως- διρετόρος : Διευθυντής (director αγγλ./ direttore ιταλ.).

                                                                                 

Προσπάθεια μεταγραφής του κειμένου του εγγράφου.
Πρόκειται γιά βεβαίωση εξόφλησης.  Η σφραγίδα είναι της "δουγάνας" ντογκάνας (τελωνείου) της Σαγιάδας (Σκάλωμα). Το έγγραφο προέρχεται από τη συλλογή της οικογένειας Μπολόφη (Φοινίκι) και δημοσιεύτηκε από το δάσκαλο Παναγιώτη Μήτση, στο βιβλίο Η ζωή και τα σχολεία στη Θεσπρωτία τα χρόνια της Τουρκοκρατίας, Λαογραφικό Μουσείο Φοινικίου, Φοινίκι 2006. σ. 210. Δεν μπόρεσα να διαβάσω το όνομα του υπεύθυνου της Ντογκάνας. Κάθε βοήθεια δεκτή   :)

Σάββατο, 18 Ιουνίου 2016

Η ιστορία μιάς φωτογραφίας...

Πριν από χρόνια, όταν έπεσε στα χέρια μου το βιβλίο του Fred Boissonnas για την Ήπειρο, ανάμεσα στις άλλες φωτογραφίες, είδα και μια βρύση στο Ζαγόρι:
Κάτι δεν μου πήγαινε καλά, κι αργότερα όταν βρέθηκα στο αρχείο του Fred Boissonna στη Γενεύη, έψαξα καλύτερα αυτή τη βρύση:
Στην εκτύπωση της φωτογραφίας, ο Μπουασονά, έγραφε καθαρά Skiephali (Skiephari).
Συνέχισα την έρευνα στον κατάλογο του αρχείου που κρατούσε ο μεγάλος φωτογράφος:
Η σειρά ήταν κανονική, κι ο Μπουασονά πορεύονταν από τη Σαγιάδα προς το Φιλιάτι, από τον παλιό δρόμο, και πέρασε από τη βρύση της Σκέφαρης.
Όπως έκανα και για τις άλλες φωτογραφίες, όταν γύρισα πίσω, πήγα ως τη Σκέφαρη για να φωτογραφίσω τη βρύση:

Με την πρώτη ματιά, κατάλαβα ότι η βρύση δεν ήταν στο Ζαγόρι, αλλά στη Σκέφαρη.
Ο Μπουασονά, από λάθος ή γιατί τον βόλεψε εκείνη τη στιγμή, μετακόμισε τη βρύση λίγο ψηλότερα στο χάρτη...
Όταν αργότερα, κυκλοφόρησε το λεύκωμα για τη ΘΕΣΠΡΩΤΙΑ του Fred Boissonnas, διόρθωσα σιωπηρά το "λάθος" όπως και σε άλλες αντίστοιχες περιπτώσεις. (Για παράδειγμα η περίφημη φωτογραφία με τον πλάτανο και το χάνι της Παραμυθιάς, που τελικά ήταν στο...Καναλάκι!).
Πήρε πολύ καιρό αυτή η έρευνα για την αποκατάσταση και τη σωστή έκδοση του αρχείου. Πριν από λίγο καιρό ταξίδεψα ως τη Θεσσαλονίκη, για να δω το αρχείο του φίλου και συνοδοιπόρου του Fred Boissonnas, Daniel Baud Bovy, ώστε να συμπληρωθεί η έρευνα για την περιοχή και με το αρχείο του αρχαιολάτρη Ελβετού. Το αποτέλεσμα ήταν φτωχό (δυο φωτογραφίες από τον κάμπο της Παραμυθιάς) αλλά "μάζευε κι ας είν' και ρόγες"!

ΘΛΙΒΕΡΟΣ ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Από τότε που εκδόθηκε το αρχείο, οι φωτογραφίες του κοσμούν από ψαροταβέρνες έως καφετέριες. Κάποιος θεώρησε ότι συμβάλλει στην έρευνα κάνοντας τις υπέροχες ασπρόμαυρες φωτογραφίες ...έγχρωμες με φωτοσοπιές!
Προχτές πέρασα ξανά από τη βρύση της Σκέφαρης. Ξεχασμένη, ξεκοιλιασμένη, περιμένει υπομονετικά τη μπουλντόζα που θα την ξεκοιλιάσει...






Παρασκευή, 17 Ιουνίου 2016

FILIATES

Μελετώντας παλιούς χάρτες: Πριν από λίγα χρόνια είχα παρουσιάσει τους εγγλέζικους χάρτες της περιοχής (1/250.000- 1943). Τώρα ας δούμε τους ίδιους χάρτες (1/50.000- 1944), με λεπτομέρειες μονοπατιών, με τους καινούριους (τότε) δρόμους, και λεπτομέρειες ξεχασμένες σήμερα, όπως οι γραμμές του τηλέγραφου.
Στο συγκεκριμένο απόσπασμα από το Φιλιάτι, διακρίνεται δρόμος από τη Μιχάλιαρη προς το Καλπακιώτικο γεφύρι...

Τετάρτη, 15 Ιουνίου 2016

PETER SOUSTAL




O Peter Soustal, Δρ Ιστορικός, Πρώην Διευθυντής Ινστιτούτου Βυζαντινών Ερευνών Ακαδημίας Επιστημών της Αυστρίας, είχε την καλοσύνη να αποστείλει το βιβλίο του από τη σειρά Tabula Imperii Byzantini 3 Nikopolis und Kephallenia , Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1981.Ως φτωχικό αντίδωρον θα λάβει την εργασία του γράφοντος για το θέμα της Βαγενετίας.Θα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα η άποψη του σοφού ερευνητή για την σκοτεινή αυτή περίοδο!
Για την ώρα, ας δούμε το απόσπασμα του χάρτη που εστιάζει στην περιοχή της Θεσπρωτίας:
Σημειώνονται (από το Ν προς Β) Το Φανάρι, η Πάργα, η Γλυκή, το Γαρδίκι, η Δραγουμή, το Μαργαρίτι, το Βράστοβο, τα Σύβοτα, η Νίστα, η Φωτική, η Σέλιανη, η Γουμενίτσα, η Ντόλιανη, το Ράι, η Αράχωβα, η Βροσύνα, το Στροβίλι, η Σαγιάδα, η Λιόψη, η Πλεσίβιτσα, το Γηρομέρι, το Κοκκινολιθάρι, η Πόβλα, η Λιντίζντα κι η Καμίτσιανη.

Τρίτη, 14 Ιουνίου 2016

Η Μουργκάνα στο...Σκάλωμα.



Κλαρίνο και...ψάρια, χτες στο Σκάλωμα!

"Μαύρη κι άλαλη να γένεις
που περνάς και δε μου κρένεις!"

Τετάρτη, 8 Ιουνίου 2016

Το γεφύρι της Σκέφαρης





Το θυμόμουν αμυδρά, σαν σε όνειρο. Ο Πήλιο Μαντάς επέμενε: Σύρε να το βρεις! Χτες το μεσημέρι μου τη βάρεσε κι άρχισα να το ψάχνω στον κάμπο. Ο ήλιος έκαιγε, αλλά εγώ περπάταγα κάτω από τα πλατάνια μέσα στο νερό. Το βρήκα μισοθαμμένο μέσα στην άμμο (η μια καμάρα) και την άλλη (τη μεγάλη) βανδαλισμένη, μ' ένα αρδευτικό κανάλι στην πλάτη! Πήρα τον Πήλιο στο τηλέφωνο. Δικαιούνταν να το μάθει πρώτος!
Το καλοκαίρι θα βάλουμε μπροστά να το σιάσουμε! Όσοι πιστοί, προσέλθετε!