Σάββατο, 20 Σεπτεμβρίου 2014

Μπατζιαράτι

Πριν φύγουμε από την περιοχή, ας πούμε δυο λόγια για 
το Μπατζιαράτι,
δίπλα στο Ασκάρι
Δεξιά του δρόμου Εγνατίας-Καρτεριού.


Δυό σπίτια όλα κι όλα, αλλά παρουσιάζουν 
μεγάλο ενδιαφέρον.

ιδίως το αρχοντικό του αγά Μάνη.
(Θα συμπληρώσω αργότερα μερικές φωτογραφίες
από το σπίτι αυτό).

Παρασκευή, 19 Σεπτεμβρίου 2014

Ντομπράτι τέλος

Έκανα με μεγάλη δυσκολία το γύρο
του οικοδομικού συγκροτήματος.
(Η βλάστηση ήταν πολύ πυκνή!)
Με εντυπωσίασε ο τεράστιος μαντρότοιχος
που περιβάλλει τα κτήρια:
(Θα επανέλθω με την ετυμολογική προσέγγιση
του οικωνυμίου Ντομπράτι).

Πέμπτη, 18 Σεπτεμβρίου 2014

Στην εξώπορτα του σπιτιού,
σώζονταν ακόμη το εξάρτημα της θύρας
που με είχε απασχολήσει πριν από λίγο καιρό:


Το κάσωμα  ήταν στη θέση του,
και εφάπτονταν με το εσωτερικό της πέτρινης θύρας.
Ακριβώς από πίσω, βρισκόταν η πόρτα.
Ενσωματωμένο στην ίδια την ξύλινη πόρτα
ήταν αυτό το σιδερένιο έμβολο.
Στο πάνω μέρος το δοκάρι είχε στρογγυλεμένες τις άκρες του
ώστε να κινείται μέσα στην ξύλινη υποδοχή.


Λίγα πράγματα είχαν απομείνει από την πόρτα
αλλά μας επέτρεψαν να βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα.


Στην ουσία, το σύστημα αυτό, αντικαθιστούσε τους μεντεσέδες.
Όποια λοιπόν εξώθυρα έχει μεντεσέδες
δεν μπορεί να στηρίζεται μ' αυτόν τον τρόπο
(γιατί δεν στηρίζεται στο κάσωμα).


(Θα χαρώ πολύ να βρω το σύστημα αυτό σε πόρτα που σώζεται
ώστε να το φωτογραφίσω καλύτερα...)


Στην κορυφή, διακρίνεται η υποδοχή όπου μέσα θηλύκωνε
η ξύλινη πόρτα.

Στο Μαργαρίτι (όπου πήγαμε αργότερα)
φωτογραφίσαμε καθαρά μια άλλη μεταλλική αυτή τη φορά
υποδοχή, στο πάνω μέρος της θύρας.
(Δυστυχώς ο σημερινός κάτοχος
είχε μετατρέψει το παλιό αρχοντικό σε σταύλο
καταστρέφοντας όλα τα άλλα στοιχεία.)


Ένα από τα παραθύρια 
έχει ακόμα το παλιό σιδερένιο πλέγμα...
Το σπίτι πριν από λίγα χρόνια...
(φωτογραφία Σ. Μαμαλούκου).

Ντομπράτι, συνέχεια.

Πάνω στον ίδιο δασωμένο λόφο, λίγο πιο κάτω
βρίσκεται ένα μεγάλο οικοδομικό συγκρότημα
πνιγμένο στην πυκνή βλάστηση.



Τετάρτη, 17 Σεπτεμβρίου 2014

Εξαφάνιση...κτηρίου!!!

Όταν ήρθε πριν από λίγο καιρό
ο φίλος μου ο Σταύρος ο Μαμαλούκος
(μαζί με τον Κωστή Σινανίδη)
μου άφησε το αρχείο του της Θεσπρωτίας.
Κοιτώντας τις φωτογραφίες από το Ντομπράτι
που ο Σταύρος είχε τραβήξει στις 27-3-2010
διαπίστωσα ότι κάτι έλειπε:
Ένα ολόκληρο κτήριο, το είχε καταπιεί το σκοτάδι!


Ο λόφος και το...εξαφανισμένο κτήριο!

Στα ψηλά τα παραθύρια

Πάνω από τα παραθύρια του αρχοντικού
δέσποζε ένας φυλλόσχημος κεραμικός διάκοσμος.


Στους γκουμπέδες στο Ντομπράτι

Το πρώτο σπίτι είχε δυο καμαροσκέπαστους γκουμπέδες.

Ο δεύτερος γκουμπές ήταν επιχρισμένος
οπότε ίσως χρησιμοποιήθηκε κάποτε ως στέρνα.

Δευτέρα, 15 Σεπτεμβρίου 2014


"...Στις σπάταλες παροχές του Αγίου Σεπτέμβρη..."

Ένας Σεπτέμβρης που παρέχει απλόχερα, σπάταλα σχεδόν, εικόνες, ελέη, φρούτα, σαν αυτά που γευτήκαμε με τη μορφή των ώριμων σύκων. Με την εικόνα των έρημων αρχοντικών που έσβησε η φωτιά τους για πάντα, με την ανάσα του αέρα ανάμεσα στα ερείπια...
Με τα παράθυρα που γνέφουν μισάνοιχτα,
με τις σκιές που ξενυχτάνε μονάχες.
Με τα μάνταλα στις θύρες που γέρνουν απρόσμενα και σε καρτεράνε
σαν τον παλιό ταξιδευτή που γύρισε
κι ας ξέρουν...

Στο Ντομπράτι

Μετά την Καρτέρεζα, σειρά έχει το Ντομπράτι.
Παρά το μικρό του μέγεθος
θα μας απασχολήσει αρκετά...




λιοτρίβι

Επειδή το ιστολόγιο αυτό έχει μια αδυναμία στα λιοτρίβεια
δεν θα μπορούσαμε να φύγουμε από την Καρτέρεζα
δίχως να δούμε ένα λιοτρίβι
που βρίσκεται μέσα στον οικισμό, δίπλα από τη στέρνα
(δεν αποκλείεται η στέρνα να κατασκευάστηκε
για να εξυπηρετήσει το λιοτρίβι).


Από το λιοτρίβι, έχει απομείνει μόνο ένα τμήμα
από το σιδερένιο σφιγκτήρα
και η βάση από το αλώνι.


Καρτέρεζα

Τον μεγαλύτερο οικισμό αυτής της περιοχής, την Καρτέρεζα,
την παρουσίασα παλιότερα σ' αυτό το ιστολόγιο.
Σήμερα θα δούμε μια μεγάλη στέρνα που βρίσκεται 
μέσα σε μια αυλή στο κέντρο της Καρτέρεζας.


Παρά τα τόσα χρόνια της εγκατάλειψης,
η στέρνα λειτουργεί θαυμάσια
κι είναι γεμάτη με νερό!



Αξίζει τον κόπο μια έρευνα για τις στέρνες στη Θεσπρωτία.
(Μην ξεχνάμε τις στέρνες -και όχι "τα πηγάδια"- του Σουλίου!
Η στέρνα στην ουσία είναι μια δεξαμενή νερού
και γι αυτό είναι επιχρισμένη με κουρασάνι.
Το νερό συνήθως το μάζευαν από τις σκεπές
και με πήλινους σωλήνες, τα κιούγκια,
το οδηγούσαν στη στέρνα.
Τα πηγάδια, δηλ. μικρές πηγές, είναι χτισμένα με
πέτρες χωρίς κονίαμα, για να μπορεί να μπαίνει μέσα το νερό
από την πηγή.
Συνδυασμός πηγαδιού και στέρνας
γίνεται σε άνυδρα μέρη, όπου στη στέρνα
μαζεύονται και διατηρούνται τα "στραγγίδια"
του εδάφους π.χ. στο Σούλι.)

Κυριακή, 14 Σεπτεμβρίου 2014

Του Σούλιου

Κοντά στην Καρτέρεζα, βρίσκονται 5 σπίτια
που από το μεγαλύτερο, ονομάζονται "στου Σούλιου".
Ήταν συνήθεια των μουσουλμάνων Αλβανοτσιάμηδων
να φτιάχνουν μικρούς οικισμούς που βασίζονταν στη φάρα.


Σάββατο, 13 Σεπτεμβρίου 2014

Μουχάρι

Πόρτα στο Μουχάρι...
Χαμηλά σπίτια
κι απομεινάρια μιας άλλης εποχής...

(Το Μουχάρι, ανεξάρτητος οικισμός στην αρχή
έγινε συνοικισμός της Καρτέρεζας πριν εγκαταλειφτεί.
Είχε γύρω στα 15 σπίτια κι οι περσσότεροι κάτοικοι
ήταν μουσουλμάνοι.)



χάρτης της περιοχής

Είχα επισκεφτεί στο παρελθόν πολλές φορές την περιοχή,
αλλά πέρα από το Ασκάρι και την Καρτέρεζα
δεν μπόρεσα να προχωρήσω.
Τώρα, με τη βοήθεια του Σπύρου Βασιλείου
ξεδιάλυνε το τοπίο των οικισμών της περιοχής.
Σμοκοβίνα, Μουχάρι, Καρτέρεζα, 
Ντομπράτι, Ασκάρι, Μπατζιαράτι
και έπεται συνέχεια...

Σμοκοβίνα


Σμοκοβίνα, η. (Smogovinë[1]). Σήμερα Συκοχώρι, το. Ονομασία συνοικισμού του δήμου Ηγουμενίτσας. Αναγνωρίστηκε με το Β.Δ. 7-8-1919, ΦΕΚ. Α 184)1919 ως συνοικισμός μαζί με την Καρτέρεζα και μετονομάστηκε σε Συκοχώρι με το Δ. 1-4-1927, ΦΕΚ Α 76)1927. Το τοπωνύμιο αναφέρεται ως Ismokovina στο Οθωμανικό φορολογικό μητρώο του 1551[2]
Aποτελεί μια από τις πιο επιτυχημένες μετωνομασίες μια και η ρίζα του ονόματος προέρχεται από το  παλαιοσλαβικό smoky, ъve, σύκο με την κατάληξη –ina με την οποία σχηματίζονται γεωγραφικοί όροι.[3]
Ανάλογης ετυμολογικής αρχής το τοπωνύμιο Σμπόκια στο δήμο Φιλιατών.



[1] Prapaj, Çamëria, σ. 99.
[2] Balta, Oğuz, Yaşar, Ottoman Thesprotia, σ.381.
[3] Οικονόμου, Τοπωνύμια, σ. 152.

Από την Πλαταριά στη Σμοκοβίνα...

Εκτός από την εξέταση των παλιών φωτογραφιών, 
έχουμε και παλιά ξεχασμένα χωριά να δούμε.
Όλοι ξέρουμε την όμορφη Πλαταριά,
αλλά πόσοι θυμούνται τη Σμοκοβίνα;


Ξεκινήσαμε λοιπόν με τον ΑΝΙΒΑ από την Πλαταριά
κι αφού περάσαμε από τη Φασκομηλιά και τη Σκορπιώνα
Φτάσαμε στην Κόδρα.
Από κει και πέρα αρχίζει χωματόδρομος
και σε πολλά σημεία έχει λάκκους με λάσπες.
Η θέα προς τον κόλπο της Πλαταριάς
μας αποζημίωσε για την ταλαιπωρία
(αν υπήρχε έστω μια πινακίδα θα το εκτιμούσαμε).
Φτάσαμε στην Πάναινα κι από κει κατεβήκαμε
στην εθνική οδό από τσιμεντοστρωμένο δρόμο.
Ο στόχος ήταν το Καρτέρι, όπου μας περίμενε
ο οδηγός μας, ο Σπύρος Βασιλείου...


Πριν μπούμε στο Καρτέρι, αντικρίσαμε δεξιά μας
τα πρώτα σπίτια του παλιού οικισμού της Σμοκοβίνας
με τα σπίτια του Νταμίν Μάμου.

Πέμπτη, 11 Σεπτεμβρίου 2014


Κι επειδή σας ζάλισα με τα κτήρια του παρελθόντος
ας δούμε ένα σημερνό σαγιαδινό ηλιοβασίλεμα
μετά τη μπόρα...

Το παλιό τελωνείο ή αναζητώντας κτήρια του παρελθόντος...


Πού ήταν όμως το παλιό τελωνείο;
Έχουμε δυο πανοραμικές φωτογραφίες από τη Σκάλα της Σαγιάδας.
Η έγχρωμη είναι από το 1905
και η ασπρόμαυρη του 1913.
Και στις δυο, στο χώρο που σήμερα βρίσκεται το τελωνείο
βλέπουμε ένα διώροφο κτήριο
που ήταν το παλιό τελωνείο πριν το γκρεμίσουν
και στη θέση του φτιάξουν το νεοκλασικό κτήριο
(που το γκρέμισαν κι αυτό για να φτιάξουν μια
κακάσκημη καρικατούρα!)



Μπροστά από το παλιό αυτό τελωνείο
βρισκόνταν διάφορες παράγκες για τα εμπορεύματα
οι οποίες μπερδεύουν την υπόθεση.
Ευτυχώς όμως, την κατάσταση ξεκαθαρίζει 
το κτήριο με τα δυο παράθυρα, που βρισκόνταν αριστερά
του τελωνείου. Αυτό το κτήριο επέζησε της πρώτης
(και της δεύτερης) κατεδάφισης 
αλλά τελικά υπέκυψε στο μοιραίο πολλά χρόνια αργότερα.
Στην παρακάτω φωτογραφία φαίνεται να στηρίζεται
στον τοίχο του (δεύτερου) τελωνείου.



Το κτήριο λοιπόν που απεικονίζεται στην παλιά φωτογραφία
πρέπει να είναι το δεξιό παράπηγμα
φωτογραφημένο από την ανατολική του όψη.


"...Κι όλα τούτα είναι παλιές ιστορίες
που δεν ενδιαφέρουν πια 
κανέναν..."