23-8-1943

 Τα μουνόσκυλ@ κοιμούνται, ενώ στο βάθος καίγεται ένα χωριό κάπου στην Ήπειρο, το φριχτο καλοκαίρι του 1943. Ξεκίνησαν με τη χολεριασμένη ιδεολογία τους από την πατρίδα τους για να κάψουν και την Σαγιάδα σαν σήμερα 23-8-1943.

Θα μου πείτε τί φταίνε οι απόγονοι αυτών των τεράτων; Δεν είδα κανέναν πούστη απ' αυτούς να πουλάει την περιουσία του για να αποζημιώσει έστω ένα από τα θύματα! Μιά χαρά βολεύτηκαν με τα κλεμμένα και σήμερα μας κουνάνε και το δάχτυλο τα τσογλάνια!

Στο γέρο διάολο κι ο πολιτισμός τους κι η προκοπή τους!

0 θησαυρός στο λάκκο του Μουστάκη

 

Οι φωτογραφίες με τα ευζώνια είναι από την Κέρκυρα.... Αυτά τα....κατσιαπλιάδικα ελαφρά τμήματα με το ισχυρότατο γερμανικό επαναληπτικό, ανακάτεψαν την τράπουλα στα Βαλκάνια κόντρα σε καλά οργανωμένους στρατούς (τούρκικος, βουλγάρικος, ιταλικός κι αργότερα ο ίδιος ο γερμανικός, ο οποίος ένοιωσε στο πετσί του το μάνλιχερ του αντάρτη...)

 Το κρίμα είναι ότι πρώτος-πρώτος την πλήρωσε ο...ελληνικός λαός, διότι τα "ευζώνια" πρώτα-πρώτα έγιναν δυνάμεις καταστολής (μπάτσοι και παραστραστρατιωτικοί. Όλοι θέλανε να καταταγούν εύζωνες, για να γίνουν μετά χωροφύλακες. Εξ ου και το περίφημο: "Χέσε μέσα Πολυχρόνη που δεν γίναμε Ευζώνοι!").

 Ως "Γερμανοτσολιάδες" έδρασαν στην κατοχή, προσφέροντας τις υπηρεσίες τους σε όποιον πλήρωνε για να γεμίσουν την κοιλιά τους! 

[Το περίφημο συμβόλαιο στην 69 πυραμίδα. το διάβασα στο αρχείο του συμβολαιογράφου  Λευτέρη Κωτσιώνη πατέρα του Τώνη) στο Φιλιάτι. Τα υπόλοιπα μου τα διηγήθηκε ο Κίτσιο Γκάγκος (Τσαμαντός) ο Γιώργο Γιάτσης κι ο πατέρας μου. ] 

Ακολουθεί το αφήγημα:

0 θησαυρός στο λάκκο του Μουστάκη

Όταν είδα πού είχανε κρύψει το θησαυρό απόρεσα! Στην άκρη του χωριού μες το λάκκο. Δίπλα στο μονοπάτι που πήγαινε για την Κονίσπολη! Διαβάτες κι αγωγιάτες πέρναγαν από κει κάθε μέρα…. Ένας να είχε παραξενευτεί πάει ο θησαυρός!

Και μιλάμε για θησαυρό μουσουλμάνικο, πα ναπεί πολλά λεφτά (είχαν αυτοί) μόνο το κοράνι που έβαναν άξιζε μια περιουσία!

Ο ίδιος ο χότζιας το πήγαινε στα Γιάννινα για να τ’ ασημώσουν οι τεχνίτες μαζί με τις πιστόλες του αγά και τη ντουφέκα!

Όλα αυτά τα θάβανε τελετουργικά το χωριό με τους χοτζιάδες του και τους αγάδες στα σύνορα με τα άλλα χωριά κι έτσι κανείς δεν τολμούσε να αμφισβητίσει ούτε ένα μέτρο από την περιουσία του χωριού αλιώς πάει ο θησαυρός!

Με τη Σαγιάδα ποτέ δεν είχαν πρόβλημα οι Κονισπολιάτες, αντίθετα, ότι πουν αυτοί έκανε. Τα κτήματά τους, δέξια από το λάκκο ήτανε σίγουρα μέχρι κάτω στο λιμάνι!

Αυτοί τα νοίκιαζαν στους βλάχους να τα βοσκήσουν. Ακόμα κι όταν ο Ενβέρης τους έκλεισε σαν τις κότες στο κοτέτσι, και δεν μπόρεγαν να πάνε στο Φιλιάτι για τα συμβόλαια, έφεραν τον…συμβολαιογράφο με το διοικητή του τάγματος πάνω στα…σύνορα (στην 69 πυραμίδα παρακαλώ) να υπογράψουν!  Και μαζί ο μουχτάρης της Σαγιάδας που βεβαίωνε ότι το χωριό του δεν έχει κανένα δικαίωμα πάνω σ’ αυτά τα βοσκοτόπια που είναι κονισπολιάτικα κι έτσι θα μείνουνε μέχρι ν’ αλλάξει γνώμη ο…Γιαραμπής!!!  

Οι βλάχοι πάντως δεν έβγαζαν παράδες από τη σακκούλα αν δεν έβλεπαν το δαχτυλίδι του μπέη πάνω στο ταπί !

Ο διοικητής τσαντίστηκε με τους Σαγιαδινούς κι έβαλε τις φωνές!

-Ωρέ κιοτήδες τους είπε! Γι αυτό ο στρατός μας έχυσε ποταμούς αίματος για να κρατάτε τα φέσια διπλωμένα μπροστά στους μπέηδες σαν τσι νύφες τση Δευτέρας;  Να βάλω τα Ευζώνια να τραβήξουν δυό προσοχές να κατουρηθούν απάνω τους οι Κονισπολιάτες; Α;   η αλήθεια είναι ότι με το που το είπε οι εύζωνες άρχισαν να κουνιούνται σαν να τους έλυσαν εκείνη τη στιγμή ή σαν να στέκονταν στα νύχια τόσην ώρα μέχρι τα παραγγέλματα! Χέρια και ποδάργια εκτελούσαν μηχανικά και τα γουρουνοτσάρουχα ανεβοκατέβαιναν ρυθμικά γύρω από την πυραμίδα στέλνοντας μπόλικη σκόνη στα μουστάκια των μπέήδων που μόλις είχαν γυιαλίσει από φρεσκοκομμένο ταμπάκο.

 Το σκηνικό καλύτερα απ’ όλους το φαριστήθηκε ο διοικητής κι οι Σαγιαδινοί, παρά οι Κονισπολιάτες που δεν έδειξαν να εντυπωσιάζονται και τόσο  από την …παράσταση….  που δίνονταν προς… τιμήν τους! 

Εκτός από έναν που είχε τιμήσει δεόντως το τσίπουρο που είχαν φέρει μισοσάμαρα τα σιοκόλια και πήγε διακριτικά πίσω απ’ την πυραμίδα για να κατουρήσει, η…απειλή του διοικητή του τάγματος δεν πραγματοποιήθηκε! Οι Κονισπολιάτες αποδείχτηκαν πολύ χοντρόπετσοι για να …σκιαχτούν με δυό παραγγέλματα στα «ευζώνια» και να κατουρηθούν απάνω τους! Όσο και να γκραγκάναγαν τα μάλνιχερ στο επ’ ώμου κι ύστερα πάλι στη γης, αν δεν άδειαζαν τα σωθικά τους πάνω στους μπέηδες δεν θα τους ένοιαζε και τόσο!» Το ντουφέκι έλεγαν οι παλιοί φτιάχτηκε για μια δουλειά. Για να μπουμπουνίζει, όσο το ταλαιπωράς τόσο το καυλώνεις άδικα!» Τα κακόμοιρα τα ευζώνια ενώ ήξεραν καλά να το μπουμπουνάνε το μανλιχέρι, τώρα το καυλώνανε στον αέρα για να σκιάξουνε τσου χοντρόπετσους μπέηδες που έπιναν τσίπουρο και ρούφαγαν ταμπάκο απ’ απ’ τσι μύτες! Έτρωγαν μπουκούνια κριγιάσι απ’ την ψητή προβατίνα στη μποξιά και μπούκωναν τα στόματα με φρέσκιες ψητές πατάτες από τα πλάγια νόστιμες και τραγανές με τη φλούδα τους και μπόλικο τρυφερό    βούτυρο κατσικίσιο απ’ τα βοσκημένα πλάγια. Οι μυρουδιές απ’ τα σπαράγγια τα μάλαθρα και τα’ άλλα μυριστικά του βουνού ξετρύπωναν απ’ το βούτυ-ρο και ξεχύνονταν στις πατάτες και το κριγιάσι ακάθεκτες κι ύστερα όρμαγαν στο στόμα φουργιόζες κι αποφασισμένες να σβήσουν μόνο με δροσερό τσίπουρο από τ’ αμπέλια της ίδιας πλαγιάς!

Μόλις τα ευζώνια ανακάλυψαν με τι μπούκωναν οι αγάδες στα μισοσάμαρα των αλόγων έχασαν κάθε ενδιαφέρον για τα ανόητα παραγγέλματα του διοικητή του τάγματος  κι επικεντρώθηκαν στην υπερκατανάλωση των αγαθών των μπέηδων!

 Η μεγάλη στρογγυλή μποτίλια με το τσίπουρο στριφογύριζε από στόμα σε στόμα σαν τρελή χωρίς να μπορεί να χορτάσει τα διψασμένα λαρύγγια που μόλις την είχαν αποχωριστεί… τα μπουκούνια τση προβατίνας κόντευαν να μπιτίσουν αλλά τα τεψιά με τσι πατάτες διαδέχονταν το ένα το άλλο ασταμάτητα δείχνοντας ότι οι μπέηδες είχαν κάνει…γερό κουμάντο! Τη στιγμή εκείνη ένα λαγός διάλεξε τη λάθος στιγμή να εμφανιστεί μπροστά στους αναψοκοκκινισμένους εύζωνες κι έφαγε τουλάχιστον τρεις σφαίρες διαδοχικά! Οι καλοτροχισμένες ξιφολόγχες δούλεψαν ελάχιστα πριν η σούβλα τοποθετηθεί πάνω στα κάρβουνα!  Η έφοδος στα φρύγανα διατάχτηκε σιωπηρά οι πυροβολισμοί συνεχίστηκαν κι η μάχη έληξε με τους…εχθρούς περασμένους δε αυτοσχέδιες σούβλες πάνω στη θράκα δίπλα στον αρχικό εμπνευστή αυτής της…ιδέας!

Αποφάσισαν ότι μια παρέλαση ευζώνων στο κέντρο του χωριού θα τόνωνε το εθνικό φρόνημα των κατοίκων έναντι του περιβάλλοντος μουσουλμανικού στοιχείου (Κονίσπολη Λιόψη, Σμέρτο, Κότσικα, Βέρβα, Φιλιάτι ) ειδικά για τη νεολαία κι έτσι ξεκίνησαν όλοι να κατηφορίζουν προς τη Σαγιάδα για να τη…σώσουν σπό τους μουχαμέτηδες!

Οι μπέηδες μπροστά με άδεια πια τα μισοσάμαρα μετά την …ευζωνική επιδρομή αλλά οι ψητοί λαγοί ακολουθούσαν μαζί με τις ελπίδες τους για συνέχεια του…συμποσίου!

Στο πρώτο καφενείο στο Μισοχώρι κάτω από μια δροσερή κληματαριά, θρονιάστηκαν όλοι στις καρέκλες και παράγγειλαν τσίπουρα κι έτσι έληξαν άδοξα τα όνειρα για μια μεγαλοπρεπή παρέλαση στο ακριτικό χωριό!

Μπόλικες μαυρομάτες ελιές και αρκετή χλωρή  φέτα ανέλαβαν να αντικαταστήσουν τα κομμάτια των λαγών που χάθηκαν στην δύσκολη πορεία προς την κουζίνα του καφετζή, αλλά όλοι έμειναν ευχαριστημένοι όταν από κει έκαμε τη θριαμβευτική της έξοδο η γυναίκα του ταβερνιάρη μοιράζοντας σε όλους ένα λαχταριστό κομμάτι μπουρέκι που μόλις είχε  βγάλει απ’ το φούρνο, χρησιμοποιώντας το ζεστό ταψί για δίσκο!

Όταν στο τέλος καταδέχτηκαν να ρθουν και οι λαγοί, τα ευζώνια χειροκρότησαν από ευχαρίστηση και τους ακολούθησαν κι οι μπέηδες που είχαν χάσει κάθε ελπίδα ότι το τσιμπούσι θα είχε ένα ευτυχισμένο τέλος!

Ο διοικητής συνέχιζε να δίνει εντολές σε ένα λόχο που απαντούσε όλο με «άντε γεια μας» και «ωρέ φέρε μας μια σειρά!»…                                                                                  5-7-23 Τα Σαγιαδινά

Ευάγγελος Βεκρης ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ

 

ΜΟΥΡΓΚΑΝΑ: ΑΛΛΕΠΑΛΛΗΛΕΣ…ΠΑΡΕΞΗΓΗΣΕΙΣ!

 Από το βιβλίο του Ευάγγελου Βεκρή, ΠΡΩΤΟΠΑΠΑ, Ιστορία και παράδοση, Ιωάννινα 2008, αντιγράφω μερικές σελίδες από το ημερολόγιο του Γιώργου Ανδρέου. Πρόκειται για μια ομάδα που φτάνει στην έδρα των ανταρτών τη Μουργκάνα μετά από μάχες με τους Γερμανούς. Όλοι πιστεύουν ότι η ομάδα λιποτάχτησε αλλά τα πράγματα φαίνεται ότι δεν ήταν έτσι κι αυτό φέρνει μια σειρά από αλλεπάλληλες παρεξηγήσεις, στις οποίες επικρατεί κατά κράτος ο…συγγραφέας του ημερολογίου!

Προσπάθησα να σουλουπώσω λίγο το κείμενο για πιο εύκολη ανάγνωση. Όποιος έχει κουράγιο, ας το διαβάσει στο πρωτότυπο!

 «…Επιτέλους έφτασαν αργά στη Λίστα. Σωριάστηκαν κάτω από ένα δέντρο και παραδόθηκαν σε έναν ύπνο όχι ξεκουραστικό, γιατί τα στομάχια τους ήταν από πολλές ώρες άδεια και παίζαν ταμπουρά. Ο Γιώργος χτυπάει μια πόρτα, ανοίγει και ζητάει πληροφορίες για τάγμα πρώτο, δεύτερο, τρίτο.
-Να απέναντι εκεί στο φως είναι ο Πετρίτης.
-Ααα…ευχαριστώ
και, τακ τακ τακ
-Εμπρός, ποιος είναι;
-Εγώ ο Γιώργος.
-Λιποτάκτες! φώναζε ο Πετρίτης στο Γιώργο. Φωτιά στα μπατζάκια του, ορμά ο Γιώργος καταπάνω του.
-Τι είπες ρε κάθαρμα, εγώ με την ομάδα μου λιποτάκτες ή εσείς που είσθε χιλιάδες μέτρα μακριά; Ζήτα συγνώμη, αλλοιώς σε ξεκοσκινίζω.
-Προς θεού Γιώργο, κάποια παρεξήγηση θάγινε, συγνώμη και ντρέπομαι για το πώς έγινε, συγνώμη και πάλι.
Έφυγε ο Γιώργος σκυλοβρίζοντας, βγαίνει ο Πετρίτης έξω, τον αγκαλιάζει
-Και πάλι συγνώμη.
Η ομάδα από τον καυγά και τις φωνές ήταν καθισμένη και παρακολουθούσε . Σηκώθηκαν όλοι , χαιρέτησαν τον Πετρίτη.
-Μα τούτοι είναι οι πιο πολλοί Ζιτσαίοι.
Πρώτος ο Κίτσιος Κόρδας είπε:
-Κάτσε καλά Χρόνη, γιατί θα μας πάρει ο διάολος.
-Λάθος, μεγάλο λάθος, παρασύρθηκα, συγνώμη σε όλους σας. Γιώργο, πήγαινε προς το Λιά, στη χαράδρα εκεί είναι όλες οι επιμελητείες.
Έφυγε, πήγε βρήκε τις επιμελητείες. Νύχτα, ησυχία. Ακούει το Δολιανίτη τον αδελφικό του φίλο που τώρα ήταν επιμελητής, να ρωτά έναν μεταγωγικό, τον Ντάφλο:
-Ρε Νάφλο, άκουσες τίποτα για την ομάδα;
-Τίποτα, τίποτα. Πάει η ομάδα, απάντησε ο μεταγωγικός.
-Αδερφέ Κώστααααα, ξέσκισε τη νυχτιάτικη ησυχία η φωνή του Γιώργου. Ώ θεέ μου τι συγκίνηση, όρμησαν κι οι δυό κι αγκαλιάστηκαν μέσα στα πουρνάρια, στις βατσουνιές, φιλιόντουσαν σα νάχαν να σμίξουν χρόνια!
-Είστε καλά; Έχεις θύματα αδερφέ;
-Όχι, κανένα.
-Μπράβο αδερφέεε!
Μαζεύτηκαν όλοι οι αποθηκάριοι, άκουσαν τα νέα, ανασκουμπίστηκαν, πήγαν στις επιμελητείες τους.
-Αδερφέ τα παιδιά πεινάνε.
-Έλα δω, πόσοι είστε; Να, πάρε δυό ταψιά ψωμί, και μπόλικο τυρί. Να πάρε και καπνό, φιλιά σ’ όλα τα παιδιά, φιλιά συναγωνιστώ συμπολεμιστών, καλή νύχτα και καλή λευτεριά.
Έφυγε φορτωμένος, πήγε στην ομάδα του.
-Λεβεντούργες, σηκωθείτε!
Πήρε τη ομάδα του σαν κλώσα και πήγαν κοντά σε νερό. Έφαγαν το ψωμοτύρι τους, ρούφηξαν και νερό και πήγαν για ύπνο μακριά από τη βρύση. Το πρωί πάλι στον Πετρίτη, ο οποίος αυτή τη φορά ήταν πιο γαλαντόμος.
-Άντεστε στο καλό, στο Κουρεμάδι είναι το τάγμα σας.
Χαιρέτησαν και δρόμο για το Κουρεμάδι. Έφτασαν γρήγορα γιατί είναι πολύ κοντά. Πολύς κόσμος εκεί, κατέβασαν τα σιδερικά τους και κάθησαν στον ίσκιο.
Παράδοξα πράγματα: Όλος αυτός ο κόσμος ήταν συγχωριανοί του Γιώργου, εκατόν είκοσι εφεδροελασίτες, όλοι χωριανοί του. Χαρές, χαιρετούρες, στρίψιμο τσιγάρο και:
-Γιώργοοο, ακούστηκε να φωνάζει ο καπετάνιος του τάγματος ο Βοριάς.
Σηκώνεται, πάει κοντά του και χωρίς περιστροφές λέει στο Γιώργο:
-Γιατί εγκατέλειψες τη θέση σου και έφυγες;
Κεραυνός πάλι αυτή τη φορά εν αιθρία στο κεφάλι του Γιώργου!
-Ποιος ρε πο… εγκατέλειψε τη θέση του; Εγώ με την ομάδα μου ή εσείς όλοι σας; Σηκωθείτε! Απάνω παιδιά!
Απάνω όλη η ομάδα, κραδαίνοντας τα ζεστά ακόμη από τη μάχη όπλα. Βλέποντας τη στάση του Γιώργου, ο καπετάνιος ζήτησε αμέσως συγνώμη και έφυγε.
Δεν πέρασε πολλή ώρα και νάσου ο βουκεντροφόρος ουρλιάζοντας!
-Γιώργοοο! Χτυπώντας το κουρμπάτσι του ρυθμικά, νευρικά στις μπότες του, κραπ, κραπ, κραπ.
-Και πού ήσουν λιποτάκτη;
-Εγώ λιποτάκτης; Κάποιο λάθος θα κάνετε…
-Ναι εσύ, πού είναι ο αξιωματικός σου;
-Ποιος αξιωματικός; Ποιοί αξιωματικοί και πράσινα άλογα μου κοπανάς;
Άφρισε ο βουκεντροφόρος! Παραλίγο τραγωδία, μακελειό και σηκώνοντας το άνανδρο χέρι του, πήγε να καταφέρει βουρδουλιά στο κεφάλι του Γιώργου.
Σαν σίφουνας άρπαξε το γεμάτο και καυτό ακόμη πολυβόλο  και κόλλησε τη ζεστή ακόμη κάνη του, στο λαρύγγι του υπερόπτη ταγματαρχεύοντα.
Φωνές, κακό, έτοιμη η ομάδα για να πετσοκοφτούν! Οι εφεδροελασίτες ευτυχώς είχαν αποτραβηχτεί πιο πέρα και δεν είχαν αντιληφτεί τα γεγονότα.
-Γιώργο προς θεού! Φώναξε ο καπετάνιος, που παρακολουθούσε τη σκηνή. Όρθιη πάντα η ομάδα με τα όπλα στα χέρια!
-Το Γιώργο χτυπάνε, ούρλιαζε ο Κίτσιο Κόρδας, μεγάλη χλαλοή, φωνέ, να οι εφεδροελασίτες συγχωριανοί του Γιώργου. Έφυγε ντροπιασμένος ο Αννίβας, ο πάντα ευέξαπτος βουκεντροφόρος.
-Εεε παιδιά, προσοχή, πάει πέρασε, τίποτα δε συμβαίνει. Καθίστε κάτω, κάντε τσιγάρο.
Σαν βουερό μελίσσι, μόνιμοι και έφεδροι, κύκλωσαν την ομάδα του Γιώργου και ρωτούσαν να μάθουν τι συνέβη. Ο Γιώργος εξήγησε, εξιστόρησε με το νι και με το σίγμα όλη την ιστορία. Μέχρι τώρα η ομάδα ήταν χαμένη, νεκρή. Τώρα πούρθε ζωντανή, ακαίρια, σήκωσε ο παλιοκερατάς το βούρδουλα; Είπε κάποιος:
-Όχι παιδιά, σιχάστε, δεν τρέχει τίποτα. Σας βεβαιώνω δεν τρέχει τίποτα!
Πάνω στην ώρα έρχεται ο Βοριάς ο καπετάνιος.
-Πηγαίνετε να ησυχάστε, μια απλή παρεξήγηση ήτανε, πάει πέρασε, πηγαίνετε γιατί έχουμε πολλή δουλειά, και Γιώργο λεβέντη με την ομάδα σου την τσίφτικη, πάμε, είπε, και πήγαν στο κατάλυμα της τριανδρίας του τάγματος.
-Καθήστε παιδιά, πάμε Γιώργο, και μπήκαν μέσα και τι να δουν; Έναν Αννίβα να κλαίει σαν μικρό παιδί.
-Ρε, δε σε θέλω έτσι, ούτε με τον βούρδουλα ψηλά αλλά ούτε και να κλαίς σαν μυξιάρικο σκολιαρούδι!
-Συχώρα με βρε Γιώργο, οι ευθύνες με κάνουν έτσι.
-Τώρα είσαι καλά; Πού είναι ο λόχος μου;
-Στο Φωτεινό πηγαίνετε βρε για την Παναγιά!..»
[συνεχίζεται]

ΜΝΗΜΕΣ

Κυκλοφόρησε (επιτέλους) το βιβλίο του Θέμη Σέρμπη, ΜΝΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ. Μια εξαντλητική μελέτη του αεροδρομίου Παραμυθιάς, με πολλά εγγραφα και φωτογραφίες. (για να βλογήσω τα γένια μου, έβαλα μια της δικής μου συλλογής). Εξαιρετική δουλειά!!!

Αντάρτικες μονάδες

Χώροι δράσης των ανταρτικών μονάδων σε Αλβανία και Ελλάδα. 6-6-1944. Aπό το γερμανικό πολεμικό ημερολόγιο του ΧΧΙΙ. Σ.Σ. που είχε έδρα τα Γιάννενα. (Από Byron Tesapsides).

Hubert Lanz

Ο Hubert Lanz στο λιμάνι της Γουμενίτσας, το Σεπτέμβρη του 1943.
(Οι λεζάντες λένε Πρέβεζα, αλλά είναι Γουμενίτσα)

Το ξενοδοχείο πίσω είναι χαρακτηριστικό.

(Τελικά ξεκαθάρισε ότι είναι ο Hubert Lanz).

HUBERT LANZ

Ο στρατηγός Hubert Lanz ηγέτης της αιματοβαμμένης Edelweiss, πλέει προς την Κέρκυρα, από το λιμάνι της Ηγουμενίτσας στις 26 Σεπτέμβρη 1943.
Αρχείο Bundesarchiv

Γερμανοί στη Γουμενίτσα

Μιά άγνωστη πτυχή της ιστορίας της κατοχής στη Θεσπρωτία. Οι Γερμανοί επιβιβάζονται σε κάθε είδους αποβατικά σκάφη στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας για την απόβαση στην Κέρκυρα. Οι Ιταλοί αρνούνται να παραδοθούν και αντιστέκονται. Βομβαρδίζουν μάλιστα το λιμάνι! Οι σύμμαχοι (ως συνήθως) το...σκέφτονται, κι οι Γερμανοί τελικά πετάνε τους Ιταλούς στη θάλασσα!
Αρχείο Bundesarchiv Koblenz.
(Για την ιστορία: Οι φωτογραφίες αυτές δημοσιεύτηκαν στον ΙΙ τόμο του Storia fotografica della Divisione Acqui ως Πρέβεζα, αλλά είναι Ηγουμενίτσα).

Επιστολή Τσάμηδων

Μετάφραση επιστολής (από τα αλβανικά  στα γερμανικά και μετά στα ελληνικά) που απέστειλε στις 15.07.43 αντιπροσωπεία Αλβανών από την Τσαμουριά στον Ιταλό Δ/τή του 26ου Σώματος Στρατού. Πηγή το πολεμικό ημερολόγιο της 1ης μεραρχίας Έντελβάϊς.   ( 26.08.43).

Προς τον εξοχότατο Δ/τη του 26 Σ.Σ. στα Γιάννενα

Συγχωρήστε μας εξοχότατε που απευθυνόμαστε απ`ευθείας σε σας, αλλά είμαστε αναγκασμένοι.
Δεν είναι μόνο η φωνή των Τσάμηδων από τους Φιλιάτες, αλλά από όλη την Τσαμουριά και πρόκειται για τα ενδιαφέροντά μας, την τιμή μας και την περιουσία μας.
Από αρκετό χρόνο περνάμε ανυπόφορα. Η αγάπη μας για την Ιταλία για την οποία πάντα βρισκόμαστε στη μάχη όπως έχουμε δηλώσει, μας αναγκάζει να μη σιωπήσουμε πια.
Όπως σ`όλη την Ελλάδα έτσι και εδώ στην Τσαμουριά, όλοι οι ΄Ελληνες είναι συμμορίτες που δεν επιτίθενται μόνο στους Ιταλούς , αλλά ενοχλούν και εμάς, μας ταπεινώνουν και μας απειλούν.
Περιμένουν τη μέρα, που δεν θα έρθει βέβαια ποτέ, τη μέρα που θα αποκτήσουν την κυριαρχία και θα μας σκοτώσουν όλους. Δεν θέλουμε παρά μόνο να αγωνιστούμε, γιατί η νίκη της Ιταλίας θα είναι και δική μας νίκη.
Δυστυχώς με λύπη μας διαπιστώσαμε ότι ο συντ/ρχης Καπόνε και Διοικητής Φιλιατών συμπαθεί τους εχθρούς μας εις βάρος μας.
Θέλουμε εδώ να αναφέρουμε τις πιο σοβαρές περιπτώσεις:
1) Πριν λίγες μέρες ήρθαν από τη Σαγιάδα (χωριό συμμοριτών) ο παπάς, ο πρόεδρος και ένας άλλος και θέλησαν να μιλήσουν με τον συντ/ρχη Καπόνε. Μετά τη συνομιλία, ο πρόεδρος και ο άλλος συνελήφθησαν, ο παπάς αφέθηκε ελεύθερος αφού παρέδωσε στους άλλους 150 όπλα και 4 αυτόματα. Μετά δυο μέρες ήρθε στον συντ/ρχη Καπόνε μια όμορφη, νέα, επικίνδυνη γυναίκα και με ευκολία αποφυλάκισε τους δύο συλληφθέντες. Πιστεύουμε ότι τους δύο συνόδευσε στο σπίτι τους Ιταλός στρατιώτης για να μή τους σκοτώσουν οι Μουσουλμάνοι.
2) Ο ίδιος συντ/ρχης  θέλει να του παραδίδουμε 10% της σοδειάς μας από το καλαμπόκι και τα σιτηρά μας. Αν ήμασταν σίγουροι ότι αυτά τα προϊόντα δε θα πέσουν στα χέρια των συμμοριτών θα τα δίναμε ευχαρίστως. Γιατί να μη συμφωνήσουμε με τη διαταγή ενός συντ/ρχη! Δυστυχώς όμως γνωρίζουμε ότι την περσινή χρονιά 400 οκάδες λάδι από τα παραδοθέντα κατέληξε στους συμμορίτες.
Σκεφτείτε εξοχότατε ότι τα προϊόντα του κόπου μας και της εργασίας μας καταλήγουν στα χέρια των Ελλήνων που ανέκαθεν μας μισούν.
Εμείς οι Τσάμηδες λυπούμαστε που διαμαρτυρόμαστε για τέτοια πράγματα, αλλά αποδείξαμε τη μεγάλη αγάπη για την πατρίδα μας  θέλοντας να πολεμήσουμε τους συμμορίτες  που παίζουν το άσκημο παιχνίδι τους στα γύρω χωριά. Τα λέμε αυτά, γιατί κάποιο όμορφο κορίτσι των Ελλήνων θα μπορούσε να πει περισσότερα ενδιαφέροντα.
Όχι μόνο αυτό, και ο ανθυπ/γός των καραμπινιέρων μόλις ήρθε, του κέρδισε τη συμπάθεια αυτή η νεαρή γυναίκα κι έτσι αυτή πέτυχε πολλά. Κατάφερε επίσης να ελευθερωθεί ένας δικός της από τη φυλακή.
Η γυναίκα αυτή επισκέπτεται συχνά το στρατόπεδο και τις δίνουν έγγραφα πορείας για κάποιους που έφυγαν στους συμμορίτες. Για να σας τα πούμε όλα, σας γνωστοποιούμε ότι στις 14 του μήνα  2 μουσουλμάνοι επισκέφτηκαν του καραμπινιέρους για να καταγγείλουν ότι στη Σαγιάδα βρίσκονται 250 συμμορίτες. Με αυτούς και οι δύο που ενώ τους συνέλαβαν απελευθερώθηκαν. Ο ανθυπ/γός τους έδιωξε λέγοντας ότι αυτά που λένε δεν είναι αληθή και τα ισχυρίζονται γιατί μισούν τους Έλληνες.
Εξοχότατε, πώς να αντέξουμε αυτά και να είμαστε σκλάβοι των Ελλήνων! Είμαστε πεπεισμένοι ότι η εξοχότητά σας με την πληροφόρηση αυτή θα λάβει μέτρα.
Εμείς οι Τσάμηδες, πάντα ενωμένοι με τον ένδοξο ιταλικό στρατό, αναμένουμε με εμπιστοσύνη ο λόγος σας να μας φέρει δικαιοσύνη.
Οι Τσάμηδες

Ζήτω η Ιταλία, ζήτω ο βασιλιάς κι ο Καίσαρας, ζήτω η Τσαμουριά
…………………..
Ακολουθουν 14 υπογραφές

(Από το αρχείο του Byron Tesapsides)

[Η επιστολή γράφτηκε από Τσάμηδες του Φιλιατιού οι οποίοι αντιπαθούσαν τον Ιταλό Διοικητή και τον "καρφώνουν" στον ανώτερό του στα Γιάννενα. Στόχος η Σαγιάδα, την οποία καταγγέλουν  ως χωριό συμμοριτών. Ο παπάς της Σαγιάδας αφέθηκε ελεύθερος αφού παρέδωσε 150 όπλα και 4 αυτόματα!!! Στο παιχνίδι η όμορφη Ελληνίδα. Δεν έχω ακούσει ποτέ τίποτα γι αυτήν... Αντίθετα, οι Σαγιαδινοί είναι απόλυτα σίγουροι ότι οι Λιοψιώτες τους "κάρφωσαν" στους Γερμανούς κι αυτοί  έκαψαν το χωριό! Βέβαια δεν έχουμε την αυθεντική επιστολή των Τσάμηδων. Θα μπορούσαμε να δούμε ποιοί την υπογράφουν! Ας ελπίσουμε ότι κάποτε θα βρεθεί. Οι Γερμανοί βέβαια δεν είχαν καμιά αμφιβολία για την αυθεντικότητα του εγγράφου το οποίο μετάφρασαν. Το πολεμικό ημερολόγιο της μεραρχίας δεν είναι αμφισβητήσιμο.]

Ηρωικοί κωτοφωλιάρηδες!

"...Οι Γερμανοί ήταν διψασμένοι. Ήπιαν το γάλα μας και ζήτησαν από τις γυναίκες να τους φτιάξουν τηγανητά αυγά..." Διήγηση του Γιάννη Γκόγκα (Έντελβαις, τ.Α΄σ. 267)
(Τώρα που το σκέφτομαι, λες γι αυτό να τους λατρεύουν οι "Χρυσαυγουλίτες";)

Συμμορία κλεφτοκοτάδων!

"...Σηκώσαμε τα πάντα. Οτιδήποτε μπορεί να φανεί χρήσιμο το αρπάζουμε. Είμαστε περισσότερο ληστρική παρά αναγνωριστική ομάδα...Φέρνουμε πίσω στο στρατόπεδό μας 14 βόδια, 4 κότες, αλλά και γυναικεία εσώρουχα, ρολόγια, πένες, σέλες, ρύζι κ.α..."
Από το ημερολόγιο του υποδεκανέα Kurt Biener που ανήκε στο 54ο Εφεδρικό τάγμα της περίφημης ΕΝΤΕΛΒΑΪΣ. (Από το βιβλίο του Χ. Μάγερ, Αιματοβαμμένο Εντελβαϊς, τ. Α΄ σ. 245)
Στην παραπάνω φωτογραφία, ο ηρωικός Γερμανός μαχητής, εκτός από το γάιδαρο, έκλεψε και την ξύλινη βαρέλα. Φυσικά στον παραφουσκωμένο σάκο θα υπάρχουν κι άλλα...λάφυρα!

Ένα "χαμένο" αρχείο.

Στη φωτογραφία βλέπουμε ένα χωριό να καίγεται

ενώ κάποιοι κοιμούνται τον ύπνο του δικαίου...

Εκπληκτικές φωτογραφίες που βγήκαν στο διαδικτυακό σφυρί

αλλά δυστυχώς "χάθηκαν" πριν από λίγα μόλις λεπτά.

Κάποιος άλλος συλλέκτης τα "χτύπησε" με ειδικό πρόγραμμα

λίγα δευτερόλεπτα πριν το τέλος της δημοπρασίας.

Τα αρχεία ήταν από τη Θεσπρωτία

Πάργα-Ηγουμενίτσα.

Αν τα χτύπησε Θεσπρωτός χαλάλι του.

Αν τα πήρε κάποιος νεοναζί νοσταλγός

μη σώσει και τα χαρεί!

Όποιος και να τα πήρε, μακάρι κάποτε να τα κοινοποιήσει.

Η ιστορική πληροφορία δεν είναι για τα συρτάρια

ούτε για τα μάτια μερικών.

Έστω όμως και σε χαμηλή ανάλυση

τα αρχεία αυτά θα κυκλοφορήσουν!

Αν αυτός που τα πήρε με διαβάζει

ας κάνει καλύτερη δουλειά από μένα

και...φιλάκια!!!

(Για την ιστορία: Το αρχείο ξεκίνησε με  1,99 Ε
και το χτύπησα 106! Νισάφι!)

Παλιές φωτογραφίες

Μια πανοραμική φωτογραφία του κόλπου της Ηγουμενίτσας 

βγαλμένη στα μαύρα χρόνια της κατοχής

από τα σκυλιά της Edelweiss.

Το Δρέπανο και η Λυγιά.

Η Γωνιά.
(Αν περιμένετε λίγο θα ενώσω αυτές τις τρεις
φωτογραφίες σε μια πανοραμική του κόλπου
της Ηγουμενίτσας)

Η Πάργα από την ίδια πηγή.

Τα νησάκια του λιμανιού της Πάργας.

Το κάστρο της Πάργας.

Το λιμάνι της Πάργας.

Κατοχή στην Ηγουμενίτσα και την Παραμυθιά.

Ένας Γερμανός καλλιτέχνης στην Ηγουμενίτσα και την Παραμυθιά.
 (Ρόλαντ Σμιτ).

Για να διασκεδάσουν τη μεραρχία "ΕΝΤΕΛΒΑΪΣ" 

που αιματοκύλησε την Ήπειρο
(θα μιλήσουμε σύντομα για τη δράση της)

οι Γερμανοί δημιούργησαν μια καλλιτεχνική ομάδα (βαριετέ).

Ένας από αυτούς, εξέδωσε ένα βιβλίο

όπου περιγράφει τις παραστάσεις και τη διαμονή τους στην Ήπειρο.

Η ομάδα αυτή έδωσε παραστάσεις στο Φιλιάτι και την Ηγουμενίτσα 

απ' όπου πέρασαν στην Κέρκυρα και τους Άγιους Σαράντα.
Εκτός από το να διασκεδάσουν τους Γερμανούς στρατιώτες
στόχος τους ήταν να διασκεδάσουν και τον "άμαχο Ελληνικό πληθυσμό"
(μπρρρρ!)

Ακροβατικά στο λιμάνι.

Από την υπαίθρια παράσταση στην Ηγουμενίτσα.

Στο λιμάνι, 5 Νοέμβρη 1943.

Ο Ρόλαντ Σμιτ επισκέφτηκε και την Παραμυθιά
την οποία ζωγράφισε:

Το εξώφυλλο του βιβλίου.

(Από το άρθρο του Γιώργου Βραζιτούλη)

Χρονικό

Στό βιβλίο του συνταξιούχου δάσκαλου Νικόλα Σταύρου

Το Χρονικό της Γριαζδανης Ε.Ι.Β.Ε. Ιωάννινα 2007

διαβάζουμε στις σελίδες 78-80:

Ένα μακάβριο έγκλημα

Στις 18 Απρίλη του 1944 το γενικό επιτελείο

των Γερμανικών δυνάμεων με κέντρο τα Γιάννενα

εξαπέλυσε γενική επίθεση για να κυκλώσει και να εξοντώσει

τις Παρτιζάνικες δυνάμεις που δρούσαν στην περιοχή μας.

Η γερμανική αυτή επιχείρηση, που ονομάζονταν με τον κωδικό

"Μπλίν Στάιν" (ο τύφλιακας στα ελληνικά)

ξεκίνησε με τρις φάλαγγες ενισχυμένες και με

εθνικιστές Αλβανούς, με αρχηγό τον Μαζάρ Ντίνο.

Η πρώτη φάλαγγα μπήκε στην Κονίσπολη

κι έφτασε στο Καρόκι, εισέβαλε στη Σμίνετση και στη Γράζδανη.

Στο βουνό της Γράζδανης έπιασαν τρεις παρτιζάνους και 15 αμάχους

μεταξύ των οποίων πέντε ήταν Έλληνες από το χωριό Σαγιάδα.

Τρεις από τους συλληφθέντες, ο Γρηγόρης ο Πασιάκος

από τη Σαγιάδα της Θεσπρωτίας

και οι αδελφοί Κώστας και Γιώργος Ζήσης από τη Γριάζδανη,

ξέφυγαν των εχθρικών δυνάμεων παλικαρίσια και γλύτωσαν.

Ο Γρηγόρης ο Πασιάκος έφυγε λίγα δυτερόλεπτα

πριν εκτελεστούν οι σύντροφοί του

μέσα απ' το κατώγι του Θόδωρα Γιάννη,

αφού πρώτα γροθοκόπησε το φρουρό.

Οι υπόλοιποι εκτελέστηκαν σ' αυτό το κατώγι

και ύστερα βάλανε φωτιά οι δήμιοι και τους κάψανε.