ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΔΟΥΠΗΣ

  ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ  ΔΗΜ. ΔΟΥΠΗΣ      

      17 Δεκέμβρη 1914 -  14 Φλεβάρη 2003

           αυτόγραφο του Ε. Δούπη

O ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ (Άγγελος) ΔΟΥΠΗΣ του ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, δάσκαλος, γεννήθηκε το 1914 στο χωριό Κοκκινιά Θεσπρωτίας. Το 1918 μαζί με τη μητέρα του Φανή Μίχα μετακόμισε στην Κωνσταντινούπολη, όπου ζούσε ο πατέρας του Δημήτρης Δούπης ο οποίος είχε τελειώσει τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και φοιτούσε στην ιατρική. Ο παππούς του ο οποίος δραστηριοποιούνταν εμπορικά στην Πόλη είχε ξεκινήσει να φτιάχνει το αρχοντικό του στο χωριό, το οποίο (σύμφωνα με κτητορική επιγραφή που σώζεται) τελείωσε στα 1902.

                      Η οικογένεια Δημήτρη Δούπη στην Πόλη

Το 1922 μετά τη μικρασιατική καταστροφή επέστρεψαν στην Ελλάδα. Ο πατέρας του,  τοποθετήθηκε δάσκαλος στην Ηγουμενίτσα όπου και πέθανε κατά τη διάρκεια της εισβολής των Ιταλών το 1940. Ο Άγγελος Δούπης τελείωσε το ημιγυμνάσιο το 1929 και τη Ζωσιμαία Σχολή στα Γιάννενα το 1930. Στη συνέχεια εγγράφηκε το 1934 στην Παιδαγωγική Σχολή Ιωαννίνων. Όλο αυτό το διάστημα ήταν υπό την κηδεμονία του νονού του μητροπολίτη Σπυρίδωνα με τον οποίο ο πατέρας του είχε πολύ καλές σχέσεις.

Το 1937 διορίστηκε δάσκαλος στο χωριό Μούρτος ( Με δική του πρωτοβουλία το χωριό μετονομάστηκε αργότερα σε Σύβοτα). Για ένα διάστημα δίδαξε και στο χωριό του την Κοκκινιά.

Το 1940 μπήκε στη Σχολή Εφέδρων Αξιωματικών Σύρας, από όπου μετατέθηκε στην Κέρκυρα. Εκεί τον βρήκε ο πόλεμος το πρωί της 28^ης Οκτώβρη. Πήρε μέρος στην παράτολμη αποβίβαση του λόχου Λαντζίδη στη Λωρίδα Σαγιάδας απέναντι από την Κέρκυρα, που στόχο είχε να αποκόψει την οπισθοχώρηση των Ιταλών αλλά είχε τραγικό τέλος.  Διασώθηκε και πήρε μέρος στον πόλεμο του '40-'41 όπου διακρίθηκε για τον θάρρος του.  Με την κατάρρευση του μετώπου, επέστρεψε στα Γιάννενα.

«…Με το τέλος του πολέμου γυρίζοντας στα Γιάννινα επισκέφτηκα τον Σπυρίδωνα που είχε τότε υπογράψει μαζί με τον Τσολάκογλου τη συνθηκολόγηση με τους Ιταλούς. Με κράτησε να φάμε μαζί οι δυό μας και μου είπε, δικαιολογώντας την υπογραφή της συνθηκολόγησης ‘εγώ παιδί μου υπέγραψα τη συνθηκολόγηση για να μην αιχμαλωτιστεί ο ελληνικός στρατός’. Άνοιξε τότε το συρτάρι και μου έδωσε 14 χιλιάδες δραχμές λέγοντας, ‘αυτή τη στιγμή δεν έχω άλλα χρήματα. Με αυτά τα χρήματα να προμηθευτείτε όπλα γιατί πρέπει να αντισταθούμε στους κατακτητές και σε λίγα χρόνια να απελευθερωθούμε’. Ύστερα απ’ αυτό, εγώ όντας ενταγμένος στο Κομμουνιστικό Κόμμα, το 1942 συγκρότησα την πρώτη ανταρτοομάδα στη Θεσπρωτία με στρατιωτικό αρχηγό εμένα. 

 Η πρώτη ανταρτοομάδα στο σχολείο του Λιά το 1943. Σημειώνω από αριστερά τον Προκόπη Σκεύη, τον Σπύρο Σκεύη και τον Άγγελο Δούπη.

Το 1943 το Γενάρη ή στα τέλη του Δεκέμβρη 1942 μαζί με τον Γραμματέα της κομματικής οργάνωσης Προκόπη Σκεύη στείλαμε γράμμα στην Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος, με το εξής περιεχόμενο: 1. Να προχωρήσουμε στην κατάχτηση της εξουσίας αρχίζοντας από το χωριό, την περιοχή και σε όλη την επικράτεια. 2. Να θεωρούμε τους Άγγλους ως συμμάχους, αλλά να μην τους επιτρέπουμε να αναμειγνύονται στα εσωτερικά μας ζητήματα. 3. Αναλαμβάνουμε να εκστρατεύσουμε κατά του Ναπολέοντα Ζέρβα και να προσπαθήσουμε να τον εντάξουμε στον ΕΛΑΣ και αν αρνηθεί και μας πολεμάει να τον εξοντώσουμε. Η καθοδήγηση δε ν δέχτηκε τις προτάσεις μας. Εμένα με καθαίρεσαν και τέθηκα στη διάθεση του Αρχηγείου Γκραμπάλας-Καλαμά, το μετέπειτα 15^ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Ο Γραμματέας μετατέθηκε διαφωτιστής του ΕΑΜ στον κάμπο Ιωαννίνων.

Τη περίοδο εκείνη χρειάστηκε να ενισχυθεί το κίνημα της ελληνικής μειονότητας στη Βόρεια Ήπειρο. Όλοι οι δάσκαλοι της Βορείου Ηπείρου ήταν απόφοιτοι της Σχολής Βελλά των Ιωαννίνων και η μισθοδοσία τους γινόταν από τα ελέη της εκκλησίας των Ιωαννίνων, δηλαδή από τον Σπυρίδωνα. Ο Σπυρίδωνας -που ήταν και στην πρώτη κυβέρνηση της μειονότητας με τον Ζωγράφο το 1914- είχε την άποψη ότι η ελληνική μειονότητα πρέπει να υποταχθεί στις εντολές του Εμβέρ Χότζα, του Εργατικού Κόμματος, όπως ονομαζόταν το Κομμουνιστικό Κόμμα της Αλβανίας, γιατί αν αυτό δεν γινόταν η ελληνική μειονότητα θα οδηγούνταν στη διάλυση και στην καταστροφή της. Με την άποψη αυτή συμφωνούσε και η καθοδήγηση του ΚΚΕ και μας έστειλε με τους Μίλτο Κυριάννη (Γιάνναρο) -ως υπεύθυνο της οργάνωσης του ΕΑΜ-, τον Δημήτρη Τσάτη –υπεύθυνο για τις κομματικές οργανώσεις- ,και εμένα –ως υπεύθυνο της στρατιωτικής οργάνωσης-.…»

                             Η μικτή αντάρτικη ομάδα

Ο Βαγγέλης (Άγγελος) Δούπης, ως αρχηγός της στρατιωτικής οργάνωσης της ελληνικής μειονότητας στη Βόρεια Ήπειρο, συνέβαλε αρκετά στην οργάνωση της αντίστασης, συγκροτώντας 3 τάγματα στρατού. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα, όλοι αυτοί οι αντάρτες, να έχουν αργότερα ευνοϊκή μεταχείριση από το αλβανικό καθεστώς.

Λίγο έλειψε να τον συλλάβουν οι Ιταλοί, όταν κύκλωσαν το σπίτι του στην Κοκκινιά, αλλά αυτός την τελευταία στιγμή διέφυγε από φεγγίτη του μεγάλου σπιτιού κι έτρεξε προς τα χωράφια.

Μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας, τον Ιούνη του 1945 μαζί με τους άλλους συντρόφους του, μέσω Αλβανίας, βρέθηκε στο στρατόπεδο του Μπούλκες στη Γιουγκοσλαβία.

Η τελευταία που τον είδε από το χωριό να φεύγει ήταν η ξαδέρφη του η Αλίκη Δούπη, την οποία ρώτησε αδιάφορα αν μάζεψε τα γελάδια, για να μην καταλάβουν οι άλλοι. Ξανααντάμωσαν το 1980!

Το 1948, ήταν μέλος της Επιτροπής Βοήθειας στο Παιδί (ΕΒΟΠ). Η επιτροπή συγκέντρωσε και προώθησε 2.000 παιδιά στις ανατολικές χώρες.

Μετά τον Εμφύλιο, βρέθηκε πολιτικός πρόσφυγας στην Τασκένδη, και τοποθετήθηκε από τον γραμματέα της οργάνωσης Κώστα Κολιγιάννη, υποδιευθυντής στην  Επαγγελματική Σχολή Νο 18, η οποία λειτουργούσε στην πόλη Γιανγκ - Γιουλ.

Στην Ελλάδα καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο για τη συμμετοχή του στην αντίσταση στο Ε.ΑΜ. και το ΔΣΕ. Στο αρχοντικό της οικογένειας στην Κοκκινιά,  λειτούργησε το σχολείο, το ιατρείο καθώς και η οικοκυρική σχολή της περιοχής. Μερικοί θερμόαιμοι πρότειναν κατά τη διάρκεια του εμφύλιου να το…κάψουν, ώστε να εξαφανιστεί η παρουσία του δάσκαλου Άγγελου Δούπη από το χωριό!

Η εξωτερική πόρτα του αρχοντικού στα 1939. Γκρεμίστηκε ...για να ανοίξει ο δρόμος!

Σημαντική ήταν στην προσφυγιά η προσφορά του Άγγελου Δούπη στην Εκπαιδευτική Επιτροπή του Συλλόγου των Πολιτικών Προσφύγων της Τασκένδης. Ασχολούνταν με την κατάρτιση προγραμμάτων διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας. Για πολλά χρόνια υπήρξε και πρόεδρός της. Πήρε μέρος στη συγγραφή εκπαιδευτικών βιβλίων (τα οποία τυπώνονταν στη Ρουμανία και στην Ουγγαρία) για τα παιδιά των πολιτικών προσφύγων. Συγκεκριμένα συμμετείχε στη συγγραφή της πρώτης Γραμματικής της δημοτικής γλώσσας στο κεφάλαιο των επιθέτων.

Αρθρογραφούσε στην εφημερίδα της ελληνικής παροικίας «ΝΕΟΣ ΔΡΟΜΟΣ» δίνοντας συμβουλές σε δασκάλους και γονείς για την καλύτερη εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας. Την ίδια στιγμή όμως ξιφουλκούσε και για πολιτικά θέματα, όπως εκείνο του «παιδομαζώματος» το οποίο γνώριζε από πρώτο χέρι μια και είχε ασχοληθεί από υπεύθυνη θέση με αυτό.

Ιταμή διαστρέβλωση της πραγματικότητας, χαρακτηρίζει όσα γράφονταν εκείνη την εποχή (1972) στην Ελλάδα για το θέμα. Ακόμα, στηλιτεύοντας τους πραξικοπηματίες, γράφει ότι «οι σημερινοί κρατούντες, μηδίζοντες γραικίλοι, στηριζόμενοι στη βοήθεια των νέων Περσών,» αναμοχλεύουν την υπόθεση.

Σε συνέντευξή του το 1975 στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ», τονίζει ότι «…Καταφέραμε να διατηρήσουμε εδώ στην εσχατιά της γης, τη γλώσσα και τον ελληνισμό μας. Προσέξτε, δεν είναι τυχαίο αυτό το γεγονός. Τριάντ χρόνια στην ξενητιά ασχολήθηκα με την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας στα παιδιά των πολιτικών προσφύγων. Είχα την τύχη να είμαι ο διευθυντής του πρώτου σχολείου για τα ελληνόπουλα και θέλω να πιστεύω ότι φέτος που συνταξιοδοτούμαι, θάμαι ο τελευταίος που θα κλείσει τα σχολεία της προσφυγιάς…»

Στην Τασκένδη παντρεύτηκε τη Γεωργία Στέφου η οποία είχε γεννηθεί στο χωριό Λυχνό Υπάτης το 1924. Στην Κατοχή ήταν  ΕΠΟΝίτισσα και όλη η οικογένειά της διώχτηκε μετά την Απελευθέρωση. Με τον αδελφό της Σπύρο και την αδελφή της Μαρία κατέφυγαν στον ΔΣΕ. Η Γεωργία έγινε αξιωματικός διαβιβάσεων του ΔΣΕ. Πολιτικός πρόσφυγας στην Τασκένδη εργάστηκε στην παραγωγή και ως διορθώτρια στην εφημερίδα «Νέος Δρόμος». Εκεί γνώρισε και παντρεύτηκε τον Ευάγγελο Δούπη και απέκτησαν έναν γιο, τον Δημήτρη.

      Άγγελος Δούπης, Γεωργία Στέφου

Το 1980 ο Άγγελος και η Γεωργία επαναπατρίστηκαν με την οικογένειά τους.

Έκανε (μαζί με τον συνάδερφό του Παναγιώτη Μήτση, δάσκαλο από το Φοινίκι), μεγάλες προσπάθειες για να συνταξιοδοτηθούν από την ελληνική πολιτεία οι δάσκαλοι που απολύθηκαν κατά τη διάρκεια του Εμφύλιου.

Εργάστηκε στο ταμείο του περίφημου «Ελιζέ» στην πλατεία Συντάγματος, του συγγενή (και μαθητή του) Αντώνη Λιάρου.

Ετοιμόλογος, άφησε εποχή με τις χαρακτηριστικές απαντήσεις του σε όσους προσπαθούσαν να τον «πειράξουν» για τη δράση του.

Συμμετείχε δραστήρια στις προσπάθειες της ΠΕΕΠΠ για τη συνταξιοδότηση των πολ. προσφύγων, οι οποίοι επέστρεψαν στην πατρίδα και στις εκδηλώσεις του ΚΚΕ.

 Παράλληλα, ο Ευάγγελος Δούπης συμμετείχε στις εκδηλώσεις της αδελφότητας του χωριού του της Κοκκινιάς και της «Πανηπειρωτικής».

Έμεινε πιστός έως το τέλος της ζωής του που ήρθε-στις 14 Φλεβάρη 2003- στα ιδανικά της εθνικής ανεξαρτησίας, της ειρήνης και της κοινωνικής προόδου, για τα οποία αγωνίστηκε.

Η σύζυγός του Γεωργία πέθανε δυο χρόνια μετά, το 2005.

 

Τα στοιχεία προέρχονται:

 από το βιογραφικό του που έγραψε ο φίλος του Γιώργος Σύρος,

από τις νεκρολογίες στην εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ (ΜΝΗΜΕΣ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ, 26 Φλεβάρη 2003 Σελίδα 35 και 3 Φλεβάρη 2007 σ. 28)

από τη νεκρολογία που έγραψε ο Γιάννης Σάρρας (ΘΕΣΠΡΩΤΙΚΑ ΝΕΑ Μάρτης 2003)

 και από το βιβλίο του  Μνήμες, σ. 118,

από το βιβλίο ΕΛΕΝΗ του Νίκου Γκατζογιάννη,

από την εφημερίδα «ΝΕΟΣ ΔΡΟΜΟΣ» 30 Απρίλη 1972

από την εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» Σάββατο 12 Ιούλη 1975

από τη Λιάρου Αλίκη του Θωμά το γένος Δούπη.

από συνέντευξη με τον γιό του Δημήτρη την Τρίτη 20 Οκτώβρη 2020.

Οι φωτογραφίες προέρχονται από το αρχείο του Δημήτρη Δούπη.

 

ΜΝΗΜΕΣ

Κυκλοφόρησε (επιτέλους) το βιβλίο του Θέμη Σέρμπη, ΜΝΗΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙΩΝ. Μια εξαντλητική μελέτη του αεροδρομίου Παραμυθιάς, με πολλά εγγραφα και φωτογραφίες. (για να βλογήσω τα γένια μου, έβαλα μια της δικής μου συλλογής). Εξαιρετική δουλειά!!!

28-10-1940

Σκάλωμα Σαγιάδας. Πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940. Αρχείο LUCE
(500 ευρώ για τα δικαιώματα 25 φωτογραφιών!!!)

Ιταλοί στη Γουμενίτσα

Κάποιοι έχουν μείνει με τον μύθο των κακών Γερμανών και των καλών Ιταλών. Βέβαια μπροστά στα κτήνη της Εντελβάιζ όλοι οι άλλοι έμοιαζαν αγγελούδια, αλλά κι οι Ιταλιάνοι την έκαναν τη ζημιά τους! Στη φωτογραφία ποζάρουν μπροστά στο λιμάνι και το διοικητήριο της Γουμενίτσας, χωρίς να ξέρουν τι τους περιμένει...
Archivio Renzo Apollonio

Επιστολή Τσάμηδων

Μετάφραση επιστολής (από τα αλβανικά  στα γερμανικά και μετά στα ελληνικά) που απέστειλε στις 15.07.43 αντιπροσωπεία Αλβανών από την Τσαμουριά στον Ιταλό Δ/τή του 26ου Σώματος Στρατού. Πηγή το πολεμικό ημερολόγιο της 1ης μεραρχίας Έντελβάϊς.   ( 26.08.43).

Προς τον εξοχότατο Δ/τη του 26 Σ.Σ. στα Γιάννενα

Συγχωρήστε μας εξοχότατε που απευθυνόμαστε απ`ευθείας σε σας, αλλά είμαστε αναγκασμένοι.
Δεν είναι μόνο η φωνή των Τσάμηδων από τους Φιλιάτες, αλλά από όλη την Τσαμουριά και πρόκειται για τα ενδιαφέροντά μας, την τιμή μας και την περιουσία μας.
Από αρκετό χρόνο περνάμε ανυπόφορα. Η αγάπη μας για την Ιταλία για την οποία πάντα βρισκόμαστε στη μάχη όπως έχουμε δηλώσει, μας αναγκάζει να μη σιωπήσουμε πια.
Όπως σ`όλη την Ελλάδα έτσι και εδώ στην Τσαμουριά, όλοι οι ΄Ελληνες είναι συμμορίτες που δεν επιτίθενται μόνο στους Ιταλούς , αλλά ενοχλούν και εμάς, μας ταπεινώνουν και μας απειλούν.
Περιμένουν τη μέρα, που δεν θα έρθει βέβαια ποτέ, τη μέρα που θα αποκτήσουν την κυριαρχία και θα μας σκοτώσουν όλους. Δεν θέλουμε παρά μόνο να αγωνιστούμε, γιατί η νίκη της Ιταλίας θα είναι και δική μας νίκη.
Δυστυχώς με λύπη μας διαπιστώσαμε ότι ο συντ/ρχης Καπόνε και Διοικητής Φιλιατών συμπαθεί τους εχθρούς μας εις βάρος μας.
Θέλουμε εδώ να αναφέρουμε τις πιο σοβαρές περιπτώσεις:
1) Πριν λίγες μέρες ήρθαν από τη Σαγιάδα (χωριό συμμοριτών) ο παπάς, ο πρόεδρος και ένας άλλος και θέλησαν να μιλήσουν με τον συντ/ρχη Καπόνε. Μετά τη συνομιλία, ο πρόεδρος και ο άλλος συνελήφθησαν, ο παπάς αφέθηκε ελεύθερος αφού παρέδωσε στους άλλους 150 όπλα και 4 αυτόματα. Μετά δυο μέρες ήρθε στον συντ/ρχη Καπόνε μια όμορφη, νέα, επικίνδυνη γυναίκα και με ευκολία αποφυλάκισε τους δύο συλληφθέντες. Πιστεύουμε ότι τους δύο συνόδευσε στο σπίτι τους Ιταλός στρατιώτης για να μή τους σκοτώσουν οι Μουσουλμάνοι.
2) Ο ίδιος συντ/ρχης  θέλει να του παραδίδουμε 10% της σοδειάς μας από το καλαμπόκι και τα σιτηρά μας. Αν ήμασταν σίγουροι ότι αυτά τα προϊόντα δε θα πέσουν στα χέρια των συμμοριτών θα τα δίναμε ευχαρίστως. Γιατί να μη συμφωνήσουμε με τη διαταγή ενός συντ/ρχη! Δυστυχώς όμως γνωρίζουμε ότι την περσινή χρονιά 400 οκάδες λάδι από τα παραδοθέντα κατέληξε στους συμμορίτες.
Σκεφτείτε εξοχότατε ότι τα προϊόντα του κόπου μας και της εργασίας μας καταλήγουν στα χέρια των Ελλήνων που ανέκαθεν μας μισούν.
Εμείς οι Τσάμηδες λυπούμαστε που διαμαρτυρόμαστε για τέτοια πράγματα, αλλά αποδείξαμε τη μεγάλη αγάπη για την πατρίδα μας  θέλοντας να πολεμήσουμε τους συμμορίτες  που παίζουν το άσκημο παιχνίδι τους στα γύρω χωριά. Τα λέμε αυτά, γιατί κάποιο όμορφο κορίτσι των Ελλήνων θα μπορούσε να πει περισσότερα ενδιαφέροντα.
Όχι μόνο αυτό, και ο ανθυπ/γός των καραμπινιέρων μόλις ήρθε, του κέρδισε τη συμπάθεια αυτή η νεαρή γυναίκα κι έτσι αυτή πέτυχε πολλά. Κατάφερε επίσης να ελευθερωθεί ένας δικός της από τη φυλακή.
Η γυναίκα αυτή επισκέπτεται συχνά το στρατόπεδο και τις δίνουν έγγραφα πορείας για κάποιους που έφυγαν στους συμμορίτες. Για να σας τα πούμε όλα, σας γνωστοποιούμε ότι στις 14 του μήνα  2 μουσουλμάνοι επισκέφτηκαν του καραμπινιέρους για να καταγγείλουν ότι στη Σαγιάδα βρίσκονται 250 συμμορίτες. Με αυτούς και οι δύο που ενώ τους συνέλαβαν απελευθερώθηκαν. Ο ανθυπ/γός τους έδιωξε λέγοντας ότι αυτά που λένε δεν είναι αληθή και τα ισχυρίζονται γιατί μισούν τους Έλληνες.
Εξοχότατε, πώς να αντέξουμε αυτά και να είμαστε σκλάβοι των Ελλήνων! Είμαστε πεπεισμένοι ότι η εξοχότητά σας με την πληροφόρηση αυτή θα λάβει μέτρα.
Εμείς οι Τσάμηδες, πάντα ενωμένοι με τον ένδοξο ιταλικό στρατό, αναμένουμε με εμπιστοσύνη ο λόγος σας να μας φέρει δικαιοσύνη.
Οι Τσάμηδες

Ζήτω η Ιταλία, ζήτω ο βασιλιάς κι ο Καίσαρας, ζήτω η Τσαμουριά
…………………..
Ακολουθουν 14 υπογραφές

(Από το αρχείο του Byron Tesapsides)

[Η επιστολή γράφτηκε από Τσάμηδες του Φιλιατιού οι οποίοι αντιπαθούσαν τον Ιταλό Διοικητή και τον "καρφώνουν" στον ανώτερό του στα Γιάννενα. Στόχος η Σαγιάδα, την οποία καταγγέλουν  ως χωριό συμμοριτών. Ο παπάς της Σαγιάδας αφέθηκε ελεύθερος αφού παρέδωσε 150 όπλα και 4 αυτόματα!!! Στο παιχνίδι η όμορφη Ελληνίδα. Δεν έχω ακούσει ποτέ τίποτα γι αυτήν... Αντίθετα, οι Σαγιαδινοί είναι απόλυτα σίγουροι ότι οι Λιοψιώτες τους "κάρφωσαν" στους Γερμανούς κι αυτοί  έκαψαν το χωριό! Βέβαια δεν έχουμε την αυθεντική επιστολή των Τσάμηδων. Θα μπορούσαμε να δούμε ποιοί την υπογράφουν! Ας ελπίσουμε ότι κάποτε θα βρεθεί. Οι Γερμανοί βέβαια δεν είχαν καμιά αμφιβολία για την αυθεντικότητα του εγγράφου το οποίο μετάφρασαν. Το πολεμικό ημερολόγιο της μεραρχίας δεν είναι αμφισβητήσιμο.]

Οι Ιταλοί στο Φιλιάτι

Ιταλοί στρατιώτες υποστέλουν την ελληνική σημαία κι ανεβάζουν τη δικιά τους, σ' ένα μπαλκόνι στο Φιλιάτι. Οκτώβρης 1940. (Αρχείο: ISTITUTO LUCE)

Το ίδιο σπίτι στο Φιλιάτι.

Ο Ιταλός σκοπός στην πόρτα διαβάζει ένα γράμμα.

Οι Ιταλοί στρατιώτες, οχυρωμένοι πίσω από έναν χαμηλό μαντρότοιχο στο Φιλιάτι