Μάρκος Μπότσαρης

 Από τον δημοπρατικό οίκο ΦΡΑΤΤΗ βγαίνει σε δημοπρασία το παρακάτω έγγραφο! :

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ Η χαμένη επιστολή του από τη μάχη του Πέτα. Η πρώτη φορά που γίνεται αναφορά για αυτό το τεκμήριο είναι στις 7 Αυγούστου 1877 στο περιοδικό ΕΣΤΙΑ σελ. 510. Ο Γ. Τ. Δ αναφέρει:

"Ο εν Λιβόρνω συνδρομητής ημών κ Γ. Π. κέκτητε αξιόλογον συλλογήν αυτογράφων, αφορώντων την ιστορία του υπέρ ανεξαρτησίας αγώνος μας, εν οίς και επιστολάς των κορυφαίων πρωταγωνιστών, και ολόκληρον την αλληλογραφίας του Οδυσσέως Ανδρούτσου. Εκ της συλλογής ταύτης απέστειλεν ημίν προς δημοσίευσιν την επομένην του Μάρκου Βότσαρη επιστολήν, της οποίας ευλαβείας άξιον εκρίναμεν το ανορθόγραφον."

“Κίρ γιόργι Ειξέρις οπού έχω καλαμπαλίκι πολεί και ναμού δήνις τιν κάθε ειμέρα από τέσερες μποτίλες κρασεί και μισί οκα ρίζι και μένο 1822 Ιουλίου 2  αδελφόσου Πέτα ΜΑΡΚΟ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ”

(Αί μέν φιάλαι οίνου εινίττονται βαρέλια πυρίτιδος, η δε οκά ρίζι, καντάριον μολύβδου).

Κρυπτογραφημένο έγγραφο που στάλθηκε από το χωριό Πέτα (Άρτα) δύο μέρες πριν την ομώνυμο μάχη που εξελίχθηκε σε πανωλεθρία των επαναστατικών δυνάμεων. Μάλλον προς τον Γεώργιο Τουρτούρη στη Ζάκυνθο (Ηπειρώτης έμπορος που συνέδραμε ενεργά και οικονομικά στην επανάσταση). Στο πίσω μέρος σημείωση του παραλήπτη “ Μάρκος Μπότσαρης 4 κρασί, οκά ρύζι”.

Μονόφυλλο. 4000 – 5000 Ε

καλαμπαλίκι < τουρκική kalabalık < αραβική غلبة (galaba) κοσμοσυρροή- όχλος. Εδώ με την έννοια του φερέγγυου. Ο Μάρκος είχε και χρήμα αλλά και…τ’ αρχίδια (καλαμπαλίκια) για να είναι αξιόπιστος!

Στην υπογραφή ΜΠΟΖΑΡΗΣ (ΜΠΟΤΖΑΡΗΣ) 

Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη στη μάχη του Καρπενησίου, 

Ελαιογραφία 63x91 εκ. ,Έργο του Filippo Marsigli (1836/39). 

Αθήνα, Μουσείο Μπενάκη

Δυο έργα που μοιάζουν πολύ μεταξύ τους

αφού δημιουργήθηκαν από το δάσκαλο

και το μαθητή.

Πάνω ο θάνατος του Μάρκου

από το Ludovico Lipparini

και κάτω από το μαθητή του

Διονύσιο Τσόκο.

Ο θάνατος του Μάρκου (συνέχεια)

Ήταν να μην αρχίσω με το Μάρκο...

Ο θάνατός του, ζωγραφισμένος από τον

Αθανάσιο Ιατρίδη (1799-1866)

το 1830.

Μελανογραφία (σέπια) σε χαρτί.

Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα.
(Αρ. κατ. 4542)

Ο θάνατος του Μάρκου

Μάρκος ειν' αυτός

απασχόλησε πολύ τους εικονογράφους

κι ο θάνατός του, είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο!

Ανατύπωση (τετραχρωμία) του πίνακα

του Γερμανού ζωγράφου Peter Von Hess.
Ο βασιλιάς της Βαυαρίας Λουδοβίκος
(πατέρας του Όθωνα) ανέθεσε στον Hess
να φιλοτεχνήσει 40 λιθογραφίες
με θέματα από την ελληνική επανάσταση
τα οποία πραγματοποίησε από το 1827 έως το1834. 

Μια και πιάκαμαν την κουβέντα για το Μάρκο,

ας δούμε κι ένα σχέδιο του Γεωργίου Μαργαρίτη (1814-1884)

με κάρβουνο και άσπρο χρώμα

σε καφέ χαρτί.

Συλλογή Εθνικής πινακοθήκης.

Ο θάνατος του Μάρκου

Ο θάνατος του Μάρκου, από τον Θεόφιλο (1932).

(Συλλογή Μουσείο Θεόφιλου)

Ο Ηρως Μάρκος Βότσαρης 1823

Το έργο του δικού μας Θεόφιλου

για το Μάρκο.

(Τοιχογραφία 1924-30

Αθήνα Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης

Αίθουσα Θεόφιλου).

Μάρκος Μπότσαρης

Τοιχογραφία στα ανάκτορα του Όθωνα

(Βουλή των Ελλήνων).

Αίθουσα των τροπαίων

(σημερινή αίθουσα Ε. Βενιζέλου)

Τρίτος (νότιος) τοίχος.
Ο Μάρκο Μπότσαρης, επιτίθεται στο
στρατόπεδο των Τούρκων στο Καρπενήσι.
Σχέδιο του Γερμανού Λούντβιχ Σβαντχάλερ
(εκτέλεση από διάφορους άλλους Γερμανούς ζωγράφους).

Μάρκος

Άλλο ένα πετραδάκι στη Θεσπρωτική βιβλιογραφία
στη βιβλιογραφία του Σουλίου
και στο θάνατο του Μάρκου Μπότσαρη.
Το βιβλίο αυτό εκδόθηκε στην Αθήνα το 1905
και είναι τόσο σπάνιο που δεν αναφέρεται καν
στις γνωστές βιβλιογραφίες!

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ

Από την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ
στη σειρά ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ
κυκλοφόρησε το βιβλίο της Βάσως Ψιμούλη
ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΤΣΑΡΗΣ.
Η κ Ψιμούλη είναι γνωστή σε μας τους Θεσπρωτούς
από τη διδακτορική της διατριβή
Σούλι και Σουλιώτες
που εκδόθηκε το 1998
και κατά τη γνώμη μου αποτελεί
την καλύτερη μελέτη που γράφτηκε ποτέ
για το δύσκολο αυτό θέμα.
Παρά τον βαρύγδουπο τίτλο της σειράς
ΟΙ ΙΔΡΥΤΕΣ ΤΗΣ ΝΕΟΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
(που θυμίζει ΤΑ ΧΩΜΑΤΑ ΜΕ ΙΣΤΟΡΙΑ
του Μαμαλάκη)
η ιστορία του Μάρκου ξετυλίγεται με ακρίβεια
χωρίς ηρωικές κορώνες.
Το μόνο μελανό σημείο στην έκδοση
είναι η πλούσια εικονογράφηση.
Κατά περίεργο τρόπο αντί να αναφερθεί με ακρίβεια
η προέλευση των εικόνων,
προτιμήθηκε η αναφορά σε ...νεότερες αναδημοσιεύσεις
και ξεμπερδέψαμε με το δύσκολο θέμα!

Από το Μάρκο στη Ρόζα

Και το αντίστοιχο πιατάκι του Μάρκου, έτσι για να γίνουν
σετάκι με την κόρη του!

(Ο Μάρκος, μια θρυλική μορφή, κάτι σαν τον Τσε Γκεβάρα,
τους πέταξε τα αξιώματα στη μούρη και πήγε και σκοτώθηκε
για τον τσαμπουκά.
Η ιστορία επαναλαμβάνεται αλλά πολύ φτωχικά
σ΄αυτές τις μοναχικές περιπτώσεις!)

Από το Μάρκο στη Ρόζα!

Η Ρόζα (Αικατερίνη) Μπότσαρη
σε πιάτο από βιεννέζικη πορσελάνη.
Η κόρη του θρυλικού Μάρκου
ποζάρει ως κυρία της αυλής της Αμαλίας
φορώντας τη στολή (εδώ δεν είναι φορεσιά
ούτε ενδυμασία, είναι στολή)
που εμπνεύστηκε και φόρεσε η ίδια η βασίλισσα.
Γιλέκα και φέσια πέρασαν εξευρωπαϊσμένα
στην αλαλούμ κουλτούρα του νεοελληνικού έθνους
μαζί με το ανάλογον ύφος...
Προτίμησα αυτή την απεικόνιση για τη σημερνή μέρα
κι όχι τη θωργιά κάποιου αιματοβαμμένου πολεμιστή.
Εκφράζει καλύτερα το Αθάνατο 21.

Από το Μάρκο...στη Ρόζα!